Monthly Archives: april 2013

Arnhem, aubade Walburgstraat 1950

Posted on by 0 comment
Arnhem, aubade in de Walburgstraat, 1950.

Arnhem, aubade in de Walburgstraat, 1950.

Aubade in de Walburgstraat in 1950 ter gelegenheid van Koninginnedag. (Foto: Gelders Archief nr. 1501-04 – M_37_32_19).

Category: Arnhem

Arnhem, Apeldoornseweg 1934

Posted on by 0 comment
Arnhem, Apeldoornseweg 1934.

Arnhem, Apeldoornseweg 1934.

De Apeldoornseweg in 1934. Rechts de Dalweg, linksaf de Kluizeweg. Het verkeer was toen nog dermate rustig dat men zonder problemen op de weg kon wandelen. Dezelfde plek in Google Streetview augustus 2008: http://goo.gl/maps/DWsCZ.

Category: Arnhem

Arnhem, 59 oorlogsmonumenten

Posted on by 0 comment
Arnhem, KNIL-monument 1963.

Arnhem, KNIL-monument 1963.

Nooit geweten-weetje: Arnhem telt maar liefst 59 oorlogsmonumenten. Op deze lijst kun je zien welke dat zijn: http://goo.gl/j5L5n. Op de foto het KNIL-monument op Landgoed  Bronbeek. De foto is gemaakt op 12 juli 1963 door Jac. de Nijs. Het monument is opgericht ter nagedachtenis aan het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger dat 120 jaar (van 1830 tot 1950) “het Nederlands gezag in Nederlandsch Oost-Indie uitbreidde en handhaafde”, zo staat het in de officiële lezing. (Foto en info: Wikimedia Commons en WikiPedia).

Category: Arnhem

Arnhem, Nieuwe Plein, Luxor, 1956

Posted on by 0 comment
Arnhem, Nieuwe Plein met Luxor Theater, 1956.

Arnhem, Nieuwe Plein met Luxor Theater, 1956.

Nog zo’n mooie sfeerfoto uit vroeger tijden: het Nieuwe Plein in Arnhem voor het Luxor Theater in 1956. Op dat moment draaide de in dat jaar uitgekomen film “De Zanger van Mexico” met onder anderen de van oorsprong Argentijnse filmactrice Tilda Thamar in één van de hoofdrollen. Tilda, die eigenlijk Matilde Sofia Margarita Abrecht heette, speelde in een waslijst films en een aantal TV-series (http://www.imdb.com/name/nm0856981/?ref_=fn_nm_nm_1) en overleed in Frankrijk in 1989 op 67-jarige leeftijd. Ze werd er vooral beroemd mee in haar geboorteland, in Mexico en -later- in Frankrijk. Dankzij haar (overigens fout gespelde) naam op het filmbord van Luxor hebben we het jaar van deze foto kunnen achterhalen. Het kan nog zijn dat de film wat later naar Nederland kwam: dat zou de foto dan dateren op 1957. Voor wie weten wil hoe Tilda eruit zag: http://goo.gl/pfp9y. (Foto: uit privé-collectie).

Update: de foto is zeer waarschijnlijk van iets latere datum. De Fiat 500 die op de foto staat werd voor het eerst in 1957 geleverd. De foto is dus in elk geval niet ouder dan 1957.

Update 2: een nog betere datering dankzij Hubert PM Mulder. Hij wees er op dat het geen Fiat 500 maar een Fiat 600 is, en dat klopt. En dat kan weer betekenen dat de foto toch van 1956 is, want de 600 kwam al in 1955 voor het eerst op de weg.

Category: Arnhem

Arnhem, filmbeelden station 1971-1972

Posted on by 0 comment
Arnhem, filmbeelden treinstation Arnhem, 1971 en 1972.

Arnhem, filmbeelden treinstation Arnhem, 1971 en 1972.

In 1971 en 1972 filmde M. van der Burg op en rondom het Arnhemse treinstation. Hij monteerde de shots tot een leuk filmpje dat hij in 2009 aan het Gelders Archief schonk. Het filmpje levert een mooi tijdsbeeld van het begin van de jaren ’70 op. We zien beelden van de perrons van het treinstation, en opnamen gemaakt op het GVA busstation: http://www.youtube.com/watch?v=BtJbYq0z9KI (Bron: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, protest banketbakkersbedienden 1912

Posted on by 0 comment
Arnhem, protest bakkersbedienden 1912.

Arnhem, protest bakkersbedienden 1912.

Protesteren is van alle tijden. Terwijl Amsterdam zich dezer dagen opmaakt voor mogelijke krakersrellen tijdens de inhuldiging van Willem-Alexander, kijken wij terug naar een heel ander protest. In 1912 verzamelden de Arnhemse banketbakkersbedienden zich voor het gebouw van Vroom en Dreesmann aan het Velperplein. Ze protesteerden vóór invoering van de zondagsrust in hun vak: “Steunt de banketbakkers” en “Zondagsrust” kunnen we lezen op de protestborden. De bedienden roepen de klanten op om hun bestelling op zaterdagavond te laten bezorgen, zodat de zondagsrust kan intreden.

In 1912 liepen in de Haagse politiek felle discussies over het al dan niet invoeren van tweeploegenstelsels in de bakkerijen, en invoering van de zondagsrust in de banketbakkerijen. De bakkersbedienden en -gezellen hadden het zwaar en moesten veel uren draaien om de broodproductie te waarborgen. Er werd zowel overdag als in de nacht gebakken, Inclusief de zondagavond en -nacht. Voorstanders zagen wel in dat de gezellen veel te veel moesten werken, maar tegenstanders vreesden stagnatie in de broodleveranties op maandagochtend.

De discussie liep zo hoog op dat men onderscheid ging maken tussen brood bakken en beschuit bakken. Beschuit bakken op zondag mocht dan wel, brood niet. Dat liep ook weer op niets uit, want “een controlerend politieman zou het verschil niet zien tussen deeg voor brood en deeg voor beschuit, zodat hij geen gerichte controle zou kunnen uitvoeren”.

Een tegenstander van het wetsvoorstel, ene heer Stahle, verwoorde het in het Nieuws van den Dag/Kleine Courant van 17 mei 1912 zo: “Bij den continueelen arbeid van tegenwoordig wordt in de bakkerijen zoowel des daags als ’s nachts gebakken, ’s Ochtends, ’s middags en ’s avonds is er versch brood te krijgen. De arbeid, die nu verdeeld wordt over 24 uren, moet na aanneming der wet gebeuren in ongeveer 13 uur. Daarvoor zijn zeer veel werkkrachten meer noodig en ’t staat te bezien of die maar zoo op stel en sprong te krijgen zijn. Voor tal van nijvere bakkers zal het ongerief en de arbeidsbelemmering groot zijn. In mijne meening sta ik niet alleen: duizenden collega’s zullen dit getuigen. De wet is een ramp voor het bakkersbedrijf”.

Daar waren de in Arnhem protesterende bakkersbedienden het dus bepaald niet mee eens. Uiteindelijk is de ploegendienst na het nodige politieke gehakketak (what’s new) toch ingevoerd en haalden de bakkersbedienden dus hun gelijk.

(Bron info: Koninklijke Bibliotheek. Foto: uit anoniem geschonken collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, luchtfoto Walburgiskerk e.o., 1939

Posted on by 0 comment
Arnhem, luchtfoto St. Walburguskerk e.o, 1939.

Arnhem, luchtfoto St. Walburguskerk e.o, 1939.

Ook deze foto sluit weer aan bij de vorige twee van vandaag. Een luchtfoto van de St. Walburgiskerk en omgeving, gemaakt in 1939. Op deze foto kunnen we nog eens goed zien welke fraaie gebouwen er allemaal verloren zijn gegaan door het oorlogsgeweld. Van het grootste gedeelte van de panden op deze foto was na de oorlog vrijwel niets meer over, of was zeer zwaar beschadigd.

Midden in de Lauwersgracht zien we trouwens de Dam, die toen nog de twee singels met elkaar verbond. Van die dam hebben we nog meer foto’s, die we binnenkort hier zullen laten zien.

(Foto: KLM Aerocarto NV, Luchthaven Schiphol, Amsterdam. Uit de collectie van Bas Mohr).

Category: Arnhem

Arnhem, ravage rond Rijnbrug, april 1945

Posted on by 0 comment
Arnhem, ravage rond Rijnbrug, april 1945.

Arnhem, ravage rond Rijnbrug, april 1945.

Deze foto sluit mooi aan bij de foto die Gert Koene eerder vandaag plaatste. Het geeft een goed beeld van de enorme ravage, die achterbleef na de gevechten rond de Arnhemse Rijnbrug en de daarop volgende bombardementen. De foto is genomen door een geallieerde legerfotograaf in april 1945. (Foto uit privé-collectie).

Category: Arnhem

Herdenken en vieren…

Posted on by 0 comment
Arnhem, omgeving Sint Walburgiskerk, 1945. (Foto: collectie Gert Koene).

Arnhem, omgeving Sint Walburgiskerk, 1945. (Foto: collectie Gert Koene).

Vandaag, slechts een paar dagen verwijderd van de herdenking van onze oorlogsslachtoffers en een dag later de herdenking van onze bevrijding, even terug naar de tijd dat Arnhem op veel plaatsen zwaar gehavend probeerde te herstellen van de tweede wereldoorlog. Herstellen was het eigenlijk (nog) niet maar meer opruimen van alle puin.

Op deze foto zie je de restanten van de Eusebiuskerk en de leegte rondom de kerk die overbleef, met hier en daar de keldergaten, nadat het puin grotendeels geruimd was.
Ik blijf het een indrukwekkende foto vinden…..
(Geplaatst door Gert Koene)

Category: Arnhem

Arnhem, St. Janskoor Klarendal

Posted on by 3 comments
Arnhem, St. Janskoor Klarendal.

Arnhem, St. Janskoor Klarendal.

Vanavond hebben we weer een zoekvraag voor jullie. Op de foto een platenhoes van een singeltje, ooit uitgebracht door het St. Janskoor in Klarendal. En dat is dan ook meteen het enige wat we over dit koor weten. Er zijn onder de lezers van Oud Arnhem vast (oud-)Klarendallers die hier meer over kunnen vertellen. Wie? (Foto: collectie Henk Meenink).

Category: Arnhem

Arnhem, wederopbouw Rijnbrug 1949

Posted on by 0 comment
Arnhem, wederopbouw Rijnbrug 1949.

Arnhem, wederopbouw Rijnbrug 1949.

Een mooie foto van de wederopbouw van de Arnhemse Rijnbrug in 1949. Een onderdeel van de boog in de westkant van de brug wordt op z’n plek gehesen. De brug zou in 1950 weer voor het verkeer worden geopend. De foto doet een beetje denken aan de bekende foto’s uit New York, waarop bouwers van wolkenkrabbers te zien zijn die met het grootste gemak op grote hoogte met elkaar staan te praten of zitten te lunchen op een smalle ijzeren balk. Dit is er zo eentje: http://goo.gl/8Ha9M. Hoogtevrees? Geen last van… (Foto: collectie Herman Muijser).

Category: Arnhem

Arnhem, plantsoenarbeiders 1890

Posted on by 0 comment
Arnhem, plantsoenarbeiders 1890.

Arnhem, plantsoenarbeiders 1890.

Op deze pagina passeerden al diverse malen Arnhemmers in hun werkomgeving of werkkledij. Vanavond hebben we er weer drie: plantsoenarbeiders, gefotografeerd in 1890. Wie het zijn weten we niet. En de kans dat iemand een familielid herkent lijkt ons ook niet zo groot, maar je weet maar nooit. Dus toch maar een poging gewaagd: wie zijn dit? (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Edit: Rudy Driessen vogelde uit dat het om de volgende personen gaat: de man met nr. 1 op de pet is Jan Comans. Met nr. 2: Henricus van Rhenen. En nr. 3: Evert Inklaar. Het waren destijds de plantsoenwerkers met de meeste dienstjaren, vandaar dat ze op de foto werden gezet. Rudy haal deze informatie uit het boek “Ach lieve tijd 750 jaar Arnhem en de Arnhemmers”.

Category: Arnhem

Arnhem, Roermondsplein met paardentram ca. 1900

Posted on by 1 comment
Arnhem, Roermondsplein ca. 1900.

Arnhem, Roermondsplein ca. 1900.

Het Roermondsplein in Arnhem in circa 1900, met paardentram. (Foto: uit privé-collectie).
Category: Arnhem

Arnhem, Koningsplein en Spinschool 1966

Posted on by 0 comment
Arnhem: Koningsplein en Spinschool, 1966.

Arnhem: Koningsplein en Spinschool, 1966.

In 1966 beklom hobby-fotograaf J.C.M. Mohr de Eusebiustoren en maakte onder meer deze foto. We zien links de Stadsschouwburg en de Waalse Kerk. Rechts daarvan het Koningsplein, waar we gisteren al aandacht aan besteedden. Op de ruimte vóór het plein zal later het nieuwe politiebureau Beekstraat worden gebouwd.

Rechts van het Koningsplein heeft tot in 1966 een merkwaardig gebouw gestaan: we zien het op de foto. Het is het restant van -wat in de volksmond werd genoemd- de spinschool. In 1787 werd de Stadsleer- en spinschool opgericht door overname van de Diaconie Leer- en spinschool, die in 1781 haar activiteiten was begonnen. Er was ruzie ontstaan tussen de diaconie en de kerkeraad over het financiële reilen en zeilen van deze school: reden voor de stad Arnhem om de school in te lijven en onder stadsbestuur te brengen. Dat gebeurde dus in 1787. De school was gevestigd in een vleugel van het St. Catharina Gasthuis, dat in de oorlog enorme schade opliep en op de foto al is gesloopt. Vanaf dat moment ging het beter: de school werd efficiënt bestuurd, en de opbrengsten van de garens die er werden gesponnen dekten ruimschoots de kosten. Kortom: er werd dikke winst gemaakt.

De Stadsleer- en spinschool was (zo werd het destijds omschreven) een instelling van liefdadigheid, waar werk werd verschaft aan vooral jongeren die waren betrapt op lichte misdrijven. De school diende zo hoofdzakelijk als werkverschaffing aan jongens en meisjes, waarbij het werk werd afgewisseld met onderwijs in de benedenvertrekken van het gebouw. Zo probeerde men destijds de kleinere dwalingen van het goede pad recht te trekken, en de ontspoorde kinderen weer een goede en vooral eerlijke toekomst te geven. Er werden overigens ook weeskinderen te werk gesteld. In het pand werden ook ook bedelaars en behoeftigen geholpen.

De mooie doelstellingen ten spijt: de Spinschool was feitelijk gewoon een garenfabriek waar de jeugd te werk werd gesteld. De directeur stelde een leraar aan, die tussen de productie-uren door de kinderen ook nog wat moest bijbrengen. Bij de oprichting in 1787 was dit de enige instelling in Arnhem waar werken en leren werden gecombineerd. In andere fabrieken, met name de steenfabrieken, was destijds ruimschoots sprake van pure kinderarbeid.

Tot wanneer de Stadsleer- en spinschool actief is geweest is lastig te achterhalen. In een lijst met textielfabrieken uit 1812 wordt de spinnerij nog wel genoemd. Wel weten we dat in de loop van de 19e eeuw het karakter van deze werkscholen veranderde in de richting van echte ambachtsscholen, van waaruit leerlingen bij ambachtsbazen in de leer gingen.

Het gebouw is voor zover we hebben kunnen nagaan niet lang na het maken van deze foto gesloopt. Het kleine straatje, dat tegenwoordig achter het politiebureau Beekstraat het Koningsplein verbindt met de Damstraat, herinnert nog in naam aan de spinschool: de Spinschoolstraat (http://goo.gl/maps/GP94d).

Op de foto zien we verder nog rechts onderaan het nieuwe stadhuis in aanbouw. De kantoren aan de overkant van de Broerenstraat zijn dan al door de gemeente in gebruik genomen.

(Foto: J.C.M. Mohr, uit de privé-collectie van Bas Mohr).

Category: Arnhem

Arnhem, Koninklijke bezoeken

Posted on by 0 comment

Dezer dagen neemt de oranje-gekte in ons land weer toe. Een mooi moment om wat foto’s te plaatsen van koninklijke bezoeken aan Arnhem door de jaren heen. Deze foto’s komen uit diverse privé-collecties. In het Gelders Archief kun je nog veel meer foto’s vinden van koninklijke bezoeken aan Arnhem: http://goo.gl/iwBLK.

Category: Arnhem

Arnhem, Hommelstraat 1932

Posted on by 0 comment
Arnhem, Hommelstraat 1932.

Arnhem, Hommelstraat 1932.

De Hommelstraat in Arnhem in 1932. Op deze foto is goed te zien dat die straat vóór de oorlog richting Velperplein eindigde in een flauwe bocht, waardoor de straat min of meer tegenover Musis Sacrum uitmondde op het plein. Na de oorlog is de straat bij de wederopbouw rechtgetrokken. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem: Koningsplein 1890 en 1920

Posted on by 0 comment

Het Koningsplein is -ondanks de grootse naam- waarschijnlijk het meest onbekende en ondergewaardeerde plein van de stad Arnhem. Vandaag de dag niet zo verwonderlijk: het herbergt een parkeerplaats en dat is het wel zo’n beetje. In vroeger dagen had dit plein wat meer grandeur, niet in de laatste plaats vanwege de monumentale zijgevel van de Stadsschouwburg die aan het plein lag. We hebben er twee foto’s van. Deze opname is in 1890 gemaakt. Op de achtergrond zien we nog net de Waalse Kerk. Tja, over grandeur gesproken: we ontkomen er dan niet aan om de situatie van toen even te vergelijken met hoe het Koningsplein er vandaag de dag (Google StreetView juli 2009) bij ligt…: http://goo.gl/maps/mabxR.

De tweede foto van het Koningsplein toont de Stadsschouwburg, gebouwd in 1864 en 1865 door stadsarchitect Van Gendt, gefotografeerd in 1920. Links een deel van het Koningsplein. Rechts van de schouwburg zien we de Eusebiusbinnensingel. De schouwburg werd rond kerstmis 1934 door brand verwoest en in 1938 werd op die plaats de nieuwe schouwburg, ontworpen door architect F.M.A. Brons, geopend door de toenmalige burgemeester H.J.P. Bloemers. Na de oorlog is het Koningsplein in gebruik genomen als parkeerplaats en efficiënte toegang tot de poort naar de binnenplaats van het politiebureau aan de Beekstraat. (Foto’s uit anoniem geschonken collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Heijenoord 1935-1970

Posted on by 0 comment

Op speciaal verzoek van Oud Arnhem-lezer Paul Maasbach in -of all places- Bangkok wat foto’s van de Arnhemse wijk Heijenoord. Hij is er ooit geboren en woont al weer 13 jaar in Bangkok. We zijn even gaan graven in onze foto-voorraden en hebben wat foto’s gevonden. Een rondje jeugdsentiment voor Paul Maasbach :-).

Category: Arnhem

Arnhem, oostelijk panorama 1935

Posted on by 0 comment
Arnhem, oostelijk panorama vanaf de Grote of Eusebiuskerk, 1935.

Arnhem, oostelijk panorama vanaf de Grote of Eusebiuskerk, 1935.

In 1935 beklom de bekende fotograaf J. de Kreuk de toren van de Grote of Eusebiuskerk en maakte vanaf die positie een paar prachtige panoramafoto’s van Arnhem. Op 23 maart lieten we er al eentje zien (http://wp.me/p3984I-wM).

Tijdens diezelfde fotosessie in 1935 draaide De Kreuk zijn camera wat meer naar links in oostelijke richting en maakte dit fraaie panorama. We zien de Walburgiskerk met daarvóór het oude stadhuis. Schuin achter de kerk het begin van de Boulevard Heuvelink. Wanneer we die weg volgen zien we de eerste nieuwbouw aan beide zijden van de Johan de Wittlaan. De nieuwbouw houdt al op waar de weg in de verte rechtsaf buigt richting Westervoort. Die weg was toen dé snelle verbinding richting Elten en Emmerich. Als we goed kijken zien we in die bocht een alleenstaand pand staan, op de plek waar later de Pauluskerk zou worden gebouwd. Het lijkt een boerderij te zijn. Daarachter niets dan weilanden: Presikhaaf bestond nog niet. (Foto: J. de Kreuk, uit de collectie van Bas Mohr).

Category: Arnhem

Arnhem, Klarendal, Tedingstraat jaren ’60

Posted on by 1 comment
Arnhem, Klarendal, Tedingstraat jaren '60.

Arnhem, Klarendal, Tedingstraat jaren ’60.

Een mooi alledaags straatbeeld: de Tedingstraat in de Arnhemse wijk Klarendal, ergens in de jaren ’60. (Foto: collectie Henk Meenink).

Category: Arnhem

Arnhem, Zijpendaalseweg ca. 1910

Posted on by 0 comment
Arnhem, Zijpendaalseweg ca. 1910.

Arnhem, Zijpendaalseweg ca. 1910.

Een prachtige sfeervolle foto van de Zijpendaalseweg in Arnhem, gefotografeerd in ca. 1910. Rechts zien we de Sonsbeek-boerderij, het tegenwoordige Bezoekerscentrum Sonsbeek. (Foto: uit privé-collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Velperplein en Steenstraat 1935

Posted on by 0 comment
Arnhem, Velperplein en Steenstraat, 1935.

Arnhem, Velperplein en Steenstraat, 1935.

Het Velperplein en de Steenstraat in Arnhem, gefotografeerd in 1935. De onbekende fotograaf stond waarschijnlijk op de bovenste verdieping van het V&D-gebouw, of mogelijk zelfs op het dak. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem, Hommelseweg ca. 1960-1965

Posted on by 0 comment
Arnhem, Hommelseweg ca. 1960.

Arnhem, Hommelseweg ca. 1960.

De Hommelseweg ca. 1960-1965. We kijken richting stad. Linksaf is de Thomas a Kempislaan, rechtsaf de Dalweg met de splitsing naar de Sint Antonielaan. Let op het enorme woud aan televisie-antennes. In het rijtje winkels links aan de Hommelseweg moet in die jaren bakker Theo de Marée zijn winkel en bakkerij hebben gehad. Wie weet zich dat nog te herinneren? (Foto: collectie Gelders Archief, nummer 1501-04 – B_93_13).

Category: Arnhem

Arnhem, bouw stationskap 1890

Posted on by 0 comment
Arnhem, bouw stationskap 1890.

Arnhem, bouw stationskap 1890.

Afgelopen maandag hadden we hier een fraaie foto van het Arnhemse treinstation in 1900. Op die foto was de toenmalige overkapping van de twee hoofdperrons goed te zien. In onze collectie blijken we nóg een foto te hebben van die overkapping, tijdens de bouw in 1890 gemaakt. Het is tevens één van de weinige foto’s waarop de perronzijde van het in 1867 geopende Arnhemse treinstation te zien is. (Foto: uit anoniem geschonken collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Graf Zeppelin boven de stad, 1938

Posted on by 0 comment
Arnhem, Graf Zeppelin boven de stad, 1938.

Arnhem, Graf Zeppelin boven de stad, 1938.

In 1938 liep de halve stad uit toen het Duitse luchtschip Graf Zeppelin boven de stad verscheen. De LZ130 Graf Zeppelin was een Zeppelin in de Hindenburg-klasse. Het luchtschip kwam gereed in 1938. Aangezien de “LZ127” ook vernoemd werd naar Graf Ferdinand von Zeppelin, kreeg de LZ130 de naam “Graf Zeppelin II”. Het luchtschip was iets groter dan de LZ129 “Hindenburg”.

Er was geen helium beschikbaar voor de vulling van de LZ130. Daarom vulde men het schip met waterstof. Na de ramp met de Hindenburg op 6 mei 1937 in Lakehurst USA (info: http://goo.gl/TLlv9), veroorzaakt door de uiterst brandbare waterstofvulling, maakte de Graf Zeppelin nog 30 spionagevaarten boven de Poolse grens en Sudetenland. Ook werd Graf Zeppelin II ingezet om na te gaan of de Britten al over radar beschikten.

In 1940 gaf Hermann Göring opdracht het luchtschip te slopen, zodat hij het aluminium kon gebruiken voor de oorlogsindustrie. De LZ130 Graf Zeppelin is voor zover wij kunnen nagaan slechts één keer boven Arnhem gesignaleerd. (Info: Anton Tiehuis. Foto: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, Johan de Wittlaan, jaartal onbekend

Posted on by 3 comments
Arnhem, Johan de Wittlaan, jaartal onbekend.

Arnhem, Johan de Wittlaan, jaartal onbekend.

Vanavond hebben we weer een puzzeltje voor jullie. We zien de Johan de Wittlaan. Er wordt hard gewerkt aan de weg. Zo te zien bestaat de Voetiuslaan nog niet, of er wordt aan gewerkt. De Pauluskerk en de tegenoverliggende flats moeten dan nog worden gebouwd. Daardoor hebben we een prima kijkje op de Hugo de Grootstraat (met de winkel op de hoek) en de achterzijde van de woningen aan de Ulrik Huberstraat. De vraag is: in welk jaar is deze foto genomen? (Foto: collectie Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, krotwoningen 1928

Posted on by 1 comment

Het is een in het verleden vaak verdoezeld feit: het Arnhem van 1928 kende een enorme kloof tussen rijk en arm. Wie van buiten de stad Arnhem binnenkwam zag een prachtige stad met mooie gebouwen, sjieke hotels, de mooie brede singels, veel groen, en het prachtige Sonsbeekpark. Dat waren dan ook de trekpleisters, waarmee de toenmalige VVV toeristen naar Arnhem lokte.

Achter die rijke façade echter was het op diverse plaatren behoorlijk mis met de huisvesting. De kwaliteit van de woningen liet in die buurten veel te wensen over, en de term krotwoning werd toen al door het gemeentebestuur gehanteerd. Op tal van woningen was al een bordje Onbewoonbaar Verklaard getimmerd, maar de bewoners weigerden te vertrekken bij gebrek aan een betere vervangende behuizing.

De gemeente had al wel het nodige gedaan ter verbetering van de woningtoestand. Er werden arbeiderswoningen gebouwd in onder meer Rijnwijk en de Geitenkamp (we besteedden daar al eerder aandacht aan). Maar het was nog niet genoeg.

De gemeente lanceerde daarom in 1928 een plan waarmee een eind moest worden gemaakt aan de resterende ronduit belabberde woontoestanden. Het aantal krot- en noodwoningen in de gemeente was naar de mening van het stadsbestuur nog veel te groot.

In 1928 trok een onbekend gebleven fotograaf door de toenmalige krottenwijken om de wantoestanden vast te leggen voor de gemeente, en het nageslacht. Een paar van die foto’s laten we jullie vanavond zien. Ook dát maakt onderdeel uit van de historie van Arnhem…

(Foto’s: collectie Rob de Kruijs).

Edit 24-04-2013: info over de foto’s van de Buurtstraat bijgesteld: deze straat lag niet in Klarendal maar in de Spijkerbuurt. De woningen daar werden kort na 1930 gesloopt i.v.m. de bouw van het Sportfondsenbad. (Met dank aan Hans van historischklarendal.nl).

Category: Arnhem

Arnhem, Willemsplein ca. 1920

Posted on by 0 comment
Arnhem, Willemsplein ca. 1920.

Arnhem, Willemsplein ca. 1920.

Vanavond een ronduit prachtig alledaags tafereeltje op het Willemsplein van ca. 1920 (inschatting). Let op de politieman rechts: met zijn statige en respect afdwingende houding lijkt hij alles en iedereen op het plein onder controle te hebben. Het plein was een knooppunt voor alle vier tramlijnen die op dat moment in Arnhem actief waren. De foto is dan ook op een mooi trammoment gemaakt door een onbekende fotograaf. (Foto: collectie Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, personeel paardentram ca. 1910

Posted on by 2 comments
Arnhem, personeel paardentram ca. 1910.

Arnhem, personeel paardentram ca. 1910.

Eerder lieten we hier al foto’s zien van Arnhems trampersoneel in vroeger jaren (voor wie het heeft gemist:http://wp.me/p3984I-wo). Deze week dook een foto op van het personeel van de Arnhemse paardentram. De eerste paardentrams reden in mei 1880 onder de vlag van de Arnhemsche Tramweg-Maatschappij (AhTM), dat in januari 1911 opging in de in 1910 opgerichte GETA (Gemeente Electrische Tram Arnhem). Onder de GETA-vlag hebben de paardentrams nog ruim een jaar dienst gedaan.

Op de foto hebben we geen bewijs kunnen vinden of de plaat is gemaakt in de periode van de AhTM of die van de GETA. De belettering en versieringen op de paardentrams bleven bij die wisseling van bedrijfsnaam -voor zo ver wij weten- ongewijzigd. Het jaartal van deze foto is dus wat moeilijk vast te stellen.

De tram op de foto werd gebruikt op de buitenlijn Arnhem-Velp. Die lijn was al vanaf het begin in 1880 in exploitatie, dus dat geeft ook al geen aanwijzing voor een exacter jaartal.

We weten wel dat de paardentrams op 13 juni 1912 voor het laatst reden: toen was het volledige Arnhemse tramnet geëlektrificeerd. De foto is dus in elk geval van vóór 13 juni 1912. Kijkend naar de kwaliteit van de foto en de kleding van de man rechts gokken we erop dat deze foto ergens rond 1910 moet zijn gemaakt. Hoe dan ook: het is weer een prachtig stukje Arnhemse historie.

(Foto: collectie Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, treinstation 1900

Posted on by 2 comments
Arnhem, treinstation 1900.

Arnhem, treinstation 1900.

Het Arnhemse treinstation rond 1900, gefotografeerd vanaf het viaduct bij de Brugstraat. Rechts de in 1890 gebouwde overkapping van de twee perrons. In die overkapping bleef volgens de verhalen altijd veel rook van de stoomlocomotieven hangen. Links de goederen/douaneloods. (Foto: uit anoniem ingeleverde collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Gele Rijders op het Willemsplein, ca. 1915

Posted on by 0 comment
Arnhem, Gele Rijders op het Willemsplein, ca. 1915.

Arnhem, Gele Rijders op het Willemsplein, ca. 1915.

Ook vanavond blijven we nog even de focus houden op de Gele Rijders, die ooit in de Willemskazerne achter de oude HBS aan het Willemsplein hun thuisbasis hadden. Het jaartal van deze foto is niet bekend. Afgaand op de lang vallende kleding van de vrouw, die half verscholen achter de lantaarnpaal bij de postbode of politieman staat, zal dit ergens rond 1915 zijn geweest. We zien een colonne Gele Rijders met hun commandant rechts op de tramrails vanaf de Zijpsepoort het Willemsplein op lopen, waarschijnlijk op weg naar de kazerne. (Foto: collectie Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, Gele Rijders op het Willemsplein, 1920

Posted on by 0 comment
Arnhem: Gele Rijders op het Willemsplein, 1920.

Arnhem: Gele Rijders op het Willemsplein, 1920.

We blijven vandaag maar even in militaire sferen. Het Willemsplein in ca 1920. Gele Rijders passeren het plein. Op de plek van de twee grote panden links zou in 1940 het bekende kantoor van De Nederlanden van 1845 verrijzen. In het linker deel van het pand op de foto zat destijds Hotel Continental, in het rechter gedeelte huisde vanaf 1902 de Betuwse Bank: het bordje Change aan de gevel is net te zien. (Foto uit anoniem ingeleverde collectie).

Category: Arnhem

Arnhem: Gele Rijder of Blauwe Huzaar

Posted on by 2 comments
Arnhem: Gele Rijder of Blauwe Huzaar?

Arnhem: Gele Rijder of Blauwe Huzaar?

Vanochtend hebben we voor de liefhebbers een leuke puzzel. Janny Willemsen stuurde ons een foto van haar grootvader in vol militair tenue. Het jaartal van de foto is haar niet bekend. Ze wil graag weten welk uniform haar grootvader op de foto draagt: Gele Rijder, of Blauwe Huzaar. En zijn er wellicht details op de foto te zien aan de hand waarvan het jaartal nader kan worden bepaald? Wie kan haar helpen?

Category: Arnhem

Arnhem, Ketelstraat, intocht Duitsers 1940

Posted on by 0 comment
Arnhem, Ketelstraat, intocht Duitsers 1940.

Arnhem, Ketelstraat, intocht Duitsers 1940.

Deze foto is genomen tijdens de intocht van de Duitse troepen in Arnhem. Locatie Roggestraat bij V&D. (Ingezonden door Anton Tiehuis).

Category: Arnhem

Arnhem, Nieuwe Plein 1929

Posted on by 0 comment
Arnhem, Nieuwe Plein 1929.

Arnhem, Nieuwe Plein 1929.

Het Nieuwe Plein in Arnhem, 1929. Fotograaf onbekend. (Foto: collectie Hans te Boekhorst).

Category: Arnhem

Arnhem, advertentie 1928

Posted on by 0 comment
Arnhem, advertentie Peek & Cloppenburg, 1928.

Arnhem, advertentie Peek & Cloppenburg, 1928.

Hoe simpel reclame maken feitelijk kan zijn. Een advertentie van Peek & Cloppenburg uit 1928. Kunnen de reclamemakers van vandaag met al hun toeters, bellen en geschreeuw nog wat van leren…

Category: Arnhem

Arnhem: Willemsplein ca.1960

Posted on by 0 comment
Arnhem, Willemsplein, bataljon voor Hotel Riche.

Arnhem, Willemsplein, bataljon voor Hotel Riche.

Vandaag (een beetje aan de late kant) een foto van het Willemsplein uit ca. 1960, met een marcherend bataljon voor Hotel Riche. Zo zie je ze tegenwoordig niet meer….
(Geplaatst door Gert Koene)

Category: Arnhem

Arnhem, Bevrijdingsfeesten 1945

Posted on by 1 comment

Arnhem, Bevrijdingsfeesten in 1945. Deze foto’s zijn door een onbekende fotograaf gemaakt in de Spijkerstraat. (Foto’s: collectie Henk Meenink).

Category: Arnhem

Arnhem, Prins Hendrikstraat 1905

Posted on by 1 comment
Arnhem, Prins Hendrikstraat 1905.

Arnhem, Prins Hendrikstraat 1905.

Deze foto is genomen in 1905. We staan in de Prins Hendrikstraat vlak voor de kruising met de Parkstraat. In de verte de huizen aan de Spijkerstraat. In de Parkstraat passeert net de paardentram op de route Marktstraat, Eusebiusbuitensingel, Parkstraat, Hertogstraat en vice versa. Een afstandje dat wij vandaag de dag gewoon even zouden lopen of op de fiets doen. De beter gesitueerden, die in die tijd in het Spijkerkwartier woonden, maakten bij terugkeer uit de binnenstad liever gebruik van dit voor die tijd luxe vervoermiddel. Zich al lopend begeven tussen “het gewone volk”… dat kón niet. De paardentram reed sinds 1880 en beschikte in 1900 over 11 open en 15 gesloten wagens. Op de foto is één van die gesloten wagens. (Foto: uit anoniem ingeleverde collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Luchtfoto Boulevard Heuvelink e.o. ca. 2000

Posted on by 0 comment
Arnhem, Luchtfoto Boulevard Heuvelink e.o. ca. 2009.

Arnhem, Luchtfoto Boulevard Heuvelink e.o. ca. 2009.

Een mooi gedetailleerde luchtfoto van de Boulevard Heuvelink en omstreken. De datum van deze opname is niet bekend, maar wel redelijk recent: het stadskantoor-deel aan de Eusebiusbuitensingel, dat in de jaren ’90 in gebruik werd genomen, staat er rechts bovenaan al op. We schatten de foto in op ergens rond eind jaren ’90-2000.

Boven het midden horizontaal zien we de Boulevard Heuvelink, met de voormalige technische school duidelijk herkenbaar, en rechts het terrein van het bij elke Arnhemmer wel bekende sleep- en bergingsbedrijf Van Amerongen.

Verticaal van onder naar boven loopt de Rietgrachtstraat, met links onder de Singelstraat. Links onderaan weer de Boulevard Heuvelink, die “aan de overkant” overgaat in de Van Oldenbarneveldtstraat. Helemaal bovenaan iets rechts van het midden de busremise aan de Westervoortsedijk. (Foto: collectie Daan Witjes).

Category: Arnhem

Arnhem, Ketelstraat ca. 1910

Posted on by 0 comment
Arnhem, Ketelstraat ca. 1910.

Arnhem, Ketelstraat ca. 1910.

De Arnhemse Ketelstraat rond 1910. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem, film “Theirs is the Glory”, 1945

Posted on by 0 comment
Arnhem, beeld uit de film "Theirs is the Glory", gedraaid in 1945 in Oosterbeek en Arnhem.

Arnhem, beeld uit de film “Theirs is the Glory”, gedraaid in 1945 in Oosterbeek en Arnhem.

Vanavond een eigenlijk heel bizarre film. In 1945 kwamen Engelse soldaten, die in 1944 in de Slag om Arnhem hadden gevochten, terug naar het slagveld om als acteurs op te treden in de film “Theirs is the Glory”. Ze speelden de slag, die ze een jaar eerder tegen de Duitsers hadden uitgevochten, nog eens nauwgezet na. Sommigen belandden daarbij zelfs in het schuttersputje, dat ze een jaar eerder hadden gegraven.

De film beoogt een zo nauwkeurig mogelijke reconstructie van de slag te zijn, maar is volgens kenners ook wel geromantiseerd. De film werd opgenomen tussen de puinhopen van Oosterbeek en Arnhem, en levert alleen al daarom spectaculaire beelden op. Figuranten uit beide plaatsen deden mee aan de film.

Regisseur Brian Desmond Hurst maakte er een waar heroïsch spektakel van, inclusief schieten met scherpe munitie, echte vlammenwerpers, en het opblazen van Duitse tanks die er toch nog stonden. De film, die in 1946 is uitgebracht, heeft later als leidraad gediend voor de beroemde speelfilm “A Bridge too Far”. De film duurt 1 uur en 23:56 minuten, en kan hier worden bekeken: http://archive.org/details/TheirsIsTheGlory1946.

Category: Arnhem

Arnhem, Klarendal-Noord, Noordpad, 1935

Posted on by 1 comment
Arnhem, Klarendal-Noord, Noordpad, 1935.

Arnhem, Klarendal-Noord, Noordpad, 1935.

Het Noordpad in de Arnhemse wijk Klarendal-Noord, gefotografeerd in 1935. (Foto uit anoniem ingeleverde collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Klingelbeekseweg 1920

Posted on by 0 comment
Arnhem, Klingelbeekseweg 1920.

Arnhem, Klingelbeekseweg 1920.

Uit de oude doos: de Klingelbeekseweg in 1920, gezien vanaf de Utrechtseweg. De woningen daar zijn dan nog in aanbouw. Het pand op de achtergrond aan het einde van de straat staat op de hoek met de Hulkesteinseweg. We kijken dus in zuidelijke richting. Onderaan buigt de Klingelbeekseweg rechtsaf en gaat verder in westelijke richting naar -uiteindelijk- het spoorwegviaduct in de lijn Arnhem-Nijmegen, bij het voormalige station Oosterbeek-Laag. (Foto: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, zoekplaat 1945

Posted on by 1 comment
Arnhem, zoekplaat 1945.

Arnhem, zoekplaat 1945.

Vanavond hebben we jullie hulp weer eens nodig. Walter Schwabe stuurde een foto in, vermoedelijk gemaakt in 1945. Walter probeert erachter te komen welk pand dit is (of beter was…) en waar het stond, tot nu toe zonder succes. Ook een uitgebreide zoektocht door boeken met foto’s van Arnhem bracht geen uitkomst.

Hij roept nu de hulp in van de lezers van Oud Arnhem. Walter vermoedt dat dit pand ergens in de buurt van of aan het Roermondsplein heeft gestaan gezien de schoorsteen van waarschijnlijk een steenfabriek op de achtergrond, maar zeker weten doet hij dit dus niet.

Op de zijgevel van het pand staat het benzinemerk Texaco vermeldt, wat wijst op de (ooit) aanwezigheid van een benzinepomp. Kenmerkend is ook de klok aan de gevel. Wie heeft een idee om welk pand dit gaat en waar het heeft gestaan?

Category: Arnhem

Arnhem, luchtfoto Park Sonsbeek e.o. 1957

Posted on by 0 comment
Arnhem, luchtfoto KLM, 1957.

Arnhem, luchtfoto KLM, 1957.

Vanavond gaan we weer een stukje de lucht in. We schrijven 1957 en vliegen boven de Burgemeesterswijk met een prachtig uitzicht over Park Sonsbeek. In het midden de Sonsbeek-villa. Het middendeel van de villa stamt uit 1744, gebouwd door de toenmalige stadsarchitect Anthony Viervant. In 1779 is het pand uitgebreid met de twee zijvleugels. Het kwam in 1899 in het bezit van de gemeente Arnhem, toen de erven van baron Van Heerckeren van Enghuizen het landgoed Sonsbeek verkochten. Het pand heeft onder meer dienst gedaan als hotel, dependance van de Lorentz Scholengemeenschap, en kunsthandel/galerie. Tegenwoordig is er een restaurant/brasserie in gevestigd.

Schuin links onder de villa het Lorentz-monument, het bronzen beeld van de Arnhemse natuurkundige en Nobelprijs-winnaar Hendrik Antoon Lorentz die op 18 juli 1853 werd geboren aan de Steenstraat. Hij won de prijs in 1902. Lorentz overleed in Haarlem in 4 februari 1928. Het beeld werd in 1931 onthuld door (toen nog) prinses Juliana en is vorig jaar gerestaureerd. (Wiki-info over Lorentz: http://goo.gl/QP5So).

Midden rechts de splitsing Apeldoornseweg-Sonsbeeksingel met daarachter de wijk Sonsbeekkwartier. Het Graaf Ottoplein is voor de lokaal bekenden duidelijk herkenbaar. Iets  boven het Sonsbeek-villa de Lorentz-HBS aan de Apeldoornseweg. Links daarvan het pand van de Heidemij, ook aan de Apeldoornseweg, met daarachter de wijk Sonsbeek-Noord. Links bovenaan piekt de Belvedere uitzichttoren boven de bomen uit en zien we nog net een stukje Apeldoornseweg richting de brug over de Cattepoelseweg. Rechts onderaan de Sonsbeek-boerderij met de viskweekvijvers, ooit gerund door de Heidemaatschappij. Tegenwoordig herbergt de boerderij het Bezoekerscentrum Sonsbeek. Links onderaan het tegenwoordige Watermuseum. (Foto: KLM Aerocarto NV, Luchthaven Schiphol, Amsterdam. Uit de collectie van Hans Karssen).

Category: Arnhem

Arnhem, filmbeelden 1925-1930

Posted on by 0 comment
Arnhem, filmbeelden 1925-1930.

Arnhem, filmbeelden 1925-1930.

De ‘s-Gravenhaagse Filmfabriek van cineast Willy Mullens filmde in de periode 1925 tot 1930 diverse malen in Arnhem en omgeving. Het Gelders Archief heeft de oude films gedigitaliseerd en achter elkaar gemonteerd. Dat levert een leuk bewegend tijdsbeeld op van de Gelderse hoofdstad in die periode. We zien onder meer beelden van het Willemsplein en de Jansbinnen- en buitensingel, een koets met Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik op bezoek in Arnhem, winterse taferelen en een uitstapje naar Kasteel Doorwerth. Aan het begin van de film komt een stroom heren uit een pand: helaas wordt niet vermeld om welke gebeurtenis dit gaat. Kijk en geniet: het filmpje duurt ruim 9 minuten: http://goo.gl/6aoUV.

Category: Arnhem

Arnhem, noodwinkels Velperbuitensingel 1946

Posted on by 0 comment
Arnhem, noodwinkels Velperbuitensingel, 1946.

Arnhem, noodwinkels Velperbuitensingel, 1946.

Oudere Arnhemmers zullen zich dit vast nog wel herinneren. Op de parkeerplaats aan de Velperbuitensingel tegenover Musis Sacrum hebben een tijdje noodwinkels gestaan. Deze foto uit de zomer van 1946 laat dat zien. Op de achtergrond de “kop” van de Steenstraat en de St. Martinuskerk. Welke winkels er in gevestigd waren is voor zover wij hebben kunnen nagaan nergens meer te achterhalen. Wie weet hier meer over? (Foto uit anoniem ingeleverde collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Velperbuitensingel 1900

Posted on by 1 comment
Arnhem, Velperbuitensingel 1900.

Arnhem, Velperbuitensingel 1900.

Op 18 februari hadden we hier al eens een foto van de Velperbuitensingel met Café Parkzicht, gefotografeerd in 1910. (Voor wie ‘m heeft gemist: http://goo.gl/zwDve). Vandaag nog zo’n leuke foto van nagenoeg dezelfde plek, tien jaar eerder op de gevoelige plaat vastgelegd. In het midden zien we een mast staan. Wie weet daar meer over te vertellen? Waarvoor dienden die masten, die we steeds op oude foto’s uit die tijd tegenkomen? (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem, een vergeten woonwijk 1945/46-1964/65

Posted on by 112 comments

Op 9 maart hadden we hier informatie over een woonwijk, die door de meeste Arnhemmers vergeten zal zijn: het in 1958 van de kaart verdwenen Smitsstraatcomplex (voor wie het heeft gemist: http://goo.gl/M57TO). Vanavond nog zo’n wijk die waarschijnlijk alleen nog door de voormalige bewoners gekend is. Gerard Bouwman is zo’n voormalige bewoner. Hij stuurde ons een serie foto’s.

In 1945 en 1946 werd tussen de Geitenkamp en de Rijksweg Arnhem-Utrecht (de tegenwoordige A12) een wijk met noodwoningen neergezet. Dat was nodig om het tekort aan woningen in Arnhem, met name ontstaan door de oorlogsschade, tijdelijk op te vangen. De woningen lagen -zeker in de jaren ’50- behoorlijk geïsoleerd in het bos. Gerard Bouwman bracht zijn jonge jaren door in de Varenstraat 8, tot 1962. Door het bos naar de kleuterschool in de Druckerstraat is iets wat hij zich vandaag de dag nog heel goed herinnert.

De woningen werden in 1964 en 1965 gesloopt en maakten plaats voor moderne huur- en koophuizen. De straten liggen nu anno 2013 niet geheel op dezelfde plaats, maar hebben wel vaak de oude namen gekregen (onder meer de Varenstraat, de Eikstraat). (Foto’s en info ingezonden door Gerard Bouwman. Bron foto’s: deels Gelders Archief, deels collectie Gerard Bouwman).

Category: Arnhem

Arnhem, momentopname Markt 1900

Posted on by 0 comment
Arnhem, Markt, 1900.

Arnhem, Markt, 1900.

Een mooie momentopname op de Markt in Arnhem, 1900. Volgens de gegevens bij de foto zou het gaan om de boter- en eierenmarkt, die in die jaren wekelijks werd gehouden. Zo te zien probeert de marktkoopvrouw rechts haar waar te slijten aan de vrouw met het rieten boodschappenmandje. Op de achtergrond zien we Café De Beurs, dat klaarblijkelijk ooit daar was gevestigd: we waren dat café nog niet eerder tegengekomen op oude foto’s. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem, Huissensestraat 1948 (2)

Posted on by 0 comment
Arnhem, Huissensestraat 1948.

Arnhem, Huissensestraat 1948.

Afgelopen zondag hadden we een foto van de uitreiking van de sleutels aan de eerste bewoners in Malburgen, 1948. Wat we toen nog niet wisten en nu dankzij speurwerk van diverse lezers wel: het ging om de woning Huissensestraat hoek Kalmoesstraat. De eerste bewoners waren volgens diverse bronnen de familie Oerlemans. We hebben er inmiddels ook een tweede foto van: toenmalig burgemeester Matser reikt de eerste sleutels uit aan -wat dan moeten zijn- de heer en mevrouw Oerlemans. Iemand reageerde ook dat in de woning nog steeds een Oerlemans woont. Op Google StreetView zag de hoekwoning er zo uit in oktober 2008: http://goo.gl/maps/ada3U. Dank aan alle nijvere speurders! (Foto: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, suikerzakje GTW

Posted on by 0 comment
Arnhem, suikerzakje GTW, jaren '50.

Arnhem, suikerzakje GTW, jaren ’50.

Wie kent dit suikerzakje nog? Gebruikt in de GTW-restauratie naast Musis Sacrum. Jaartal niet bekend, waarschijnlijk ergens jaren ’50. Het zakje is in bezit van Maarten Langelaar, de man achter onze “buurman” Facebook-pagina Oud Oosterbeek. Ook het bekijken waard trouwens: https://www.facebook.com/OudOosterbeek

Category: Arnhem

Arnhem, Eusebiuskerk zijdeur, jaren ’30

Posted on by 0 comment
Arnhem, Eusebiuskerk zijdeur, jaren '30.

Arnhem, Eusebiuskerk zijdeur, jaren ’30.

Deze foto sluit mooi aan bij de foto uit de jaren ’30 van het Duivelshuis en de Eusebiuskerk, die hier eerder vanavond is geplaatst. Ook deze foto stamt uit de jaren ’30. We zien een mooi detail van de Eusebiuskerk: een zijdeurpartij. Hier straalt de echte ouderdom je tegemoet, al is het wel zo dat beelden uit hun nissen zijn verdwenen en zulke hoekjes eerder tot een plaspauze verleiden dan tot een vrome entree. (Foto: Gelders Archief, ingezonden door Wilfried Ahoud).

Category: Arnhem

Arnhem, Duivelshuis en Eusebiuskerk, jaren ’30

Posted on by 0 comment
Arnhem: Duivelshuis en Eusebiuskerk, jaren '30.

Arnhem: Duivelshuis en Eusebiuskerk, jaren ’30.

Een bijzonder fraaie foto van het Duivelshuis en de Grote of Eusebiuskerk, ergens in de jaren ’30 gemaakt. (Bron: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Foto: collectie Hans Karssen).

Category: Arnhem

Arnhem, Jansbuitensingel 1905

Posted on by 0 comment
Arnhemse singels, 1905.

Arnhemse singels, 1905.

Arnhemse singels in 1905. Rechts de Jansbuitensingel, links de Jansbinnensingel. We kijken richting Willemsplein. In het midden het plantsoen met de fontein en de beelden, die oorspronkelijk in de thee- en evenemententuin van Musis Sacrum stonden. Een schril contrast met dezelfde situatie op de Google StreetView-foto van augustus 2008: http://goo.gl/maps/T19he. Het beeld en de tuin fontein staan er nog wel, maar van de fraaie pandenrij rechts is helemaal niets meer over. Aan de binnensingel zijn nog wel authentieke panden aan de slopershamer ontsnapt. Op de oude foto zien we links een dame tamelijk resoluut richting binnenstad lopen. Wie dat was zullen we wel nooit te weten komen, noch wat ze in de stad van plan was… (Foto: collectie Herman Muijser).

Category: Arnhem

Arnhem/Westervoort, treinramp 31 augustus 1964

Posted on by 2 comments
Arnhem/Westervoort, treinramp 31 augustus 1964.

Arnhem/Westervoort, treinramp 31 augustus 1964.

Bij “buurman” Oud Westervoort vonden we een filmverslag van de treinramp, die op 31 augustus 1964 plaatsvond bij de Westervoortse Brug aan de Westervoortse kant, tussen de brug en het huidige station Westervoort. Bij dit ongeluk waren 5 doden te betreuren en raakten 52 passagiers gewond. De internationale trein Hagen-Oberhausen-Arnhem botste frontaal op de stoptrein Arnhem-Doetinchem. Het ongeluk werd veroorzaakt doordat de Duitse machinist een rood sein negeerde. De brug was ooit dubbelsporig, tot de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog de brug opbliezen. De brug werd na de oorlog hersteld als enkelsporig, pas in 1984 werd de tweede spoorbrug aangelegd. Bekijk hier de reportage van het ongeluk:http://www.westervoortplaza.nl/2011/12/30/spoorwegramp-westervoort-1964/

Category: Arnhem

Arnhem, Velperweg, Café Tolhuis 1900

Posted on by 0 comment
Arnhem, Velperweg, Cafe Tolhuis, 1900.

Arnhem, Velperweg, Cafe Tolhuis, 1900.

Nog een leuke oude foto van de Velperweg, gemaakt in 1900. Het Café Tolhuis, dat kennelijk tegenover Bronbeek heeft gestaan, getuige de tekst onder de foto. Het is in elk geval niet het Tolhuis, waarvan we gisteren een foto hadden. Dat lag toen al pal aan de weg, en de uitspanning op deze foto heeft een ruime voortuin met een terras waar bezoekers nieuwsgierig naar de onbekende fotograaf kijken. Men verkocht er in elk geval Dortmunder Union Bier, een Duits biermerk anno 1873 dat vandaag de dag onder de naam Dortmunder U nog steeds bestaat. (Bron: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, Klarendal, Winkelweek jaren ’50

Posted on by 0 comment
Arnhem, Klarendal, Winkelweek jaren '50.

Arnhem, Klarendal, Winkelweek jaren ’50.

Een gezellig feestje bouwen, dat hebben ze in de Arnhemse wijk Klarendal door de jaren heen altijd prima gekund. Deze foto toont de festiviteiten ter gelegenheid van de Winkelweek, ergens in de jaren ’50. (Fotograaf onbekend. Uit de collectie van Henk Meenink).

Category: Arnhem

Arnhem, Malburgen 1948

Posted on by 1 comment
Arnhem, Malburgen, uitreiking eerste sleutel 1948.

Arnhem, Malburgen, uitreiking eerste sleutel 1948.

Met deze foto gaan we weer even de Rijn over naar Malburgen. We schrijven 1948. We weten alleen dat het hier gaat om de uitreiking van de sleutels aan de eerste bewoners van de dan gloednieuwe woningen. Bij de fotostaat helaas niet vermeld om welke straat het gaat. Het is in elk geval een feestelijke zomerse aangelegenheid zo te zien, inclusief ijskar van Gelria. Wie hier de sleutels overhandigd krijgen: helaas ook niet bekend. De gebeurtenis is in elk geval vastgelegd door een andere fotograaf, die rechts op het bestelbusje staat. Wie kan hier meer over vertellen?
(Foto: L. Drent. Bron: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, De La Reijstraat ca 1960

Posted on by 0 comment
Arnhem, De La Reijstraat ca. 1960.

Arnhem, De La Reijstraat ca. 1960.

Vandaag een foto van een straat waar ik vroeger vaak te vinden was. Als je de Steijnstraat naar beneden liep, kwam je eerst op het Bothaplein en vervolgens bij de La Reijstraat. Deze waterpartij aan de spoorzijde heeft het tot nu toe altijd overleefd. Die aan de andere kant is een hele tijd zoek geweest maar nu weer prominent aanwezig. Dit stukje Arnhem was vroeger mijn jachtterrein en staat nog steeds prominent in mijn geheugen gegrift. Het blijft iets uitstralen van het oude Arnhem en daar hou ik van….
(Geplaatst door Gert Koene).

 

Category: Arnhem

Arnhem: Velperweg, Tolhuis, 1890

Posted on by 0 comment
Arnhem, Velperweg, Tolhuis 1980.

Arnhem, Velperweg, Tolhuis 1980.

Vanavond weer een fraaie foto uit den ouden doosch. De Velperweg in 1890, met rechts het Tolhuis dat in 1880 werd gebouwd. We kijken richting Velp. De naam van het pand zegt het al: eind 19e eeuw moest men aan de tolgaarder tol betalen om naar Velp of Arnhem te kunnen. In 1900 werden de rijkstollen afgeschaft en verdwenen ook de andere tolheffingen. Achter het Tolhuis rechts zou later de Remagenlaan worden aangelegd. In het pand is tegenwoordig een makelaardij gevestigd. In het Tolhuis zijn historische glas-in-lood ramen van Musis Sacrum verwerkt. (Foto: collectie Rob Kranen).

Category: Arnhem

Arnhem: rit door de Steenstraat, 1964

Posted on by 0 comment
Arnhem, Steenstraat eind jaren '50.

Arnhem, Steenstraat 1964.

In 1964 maakt C.P.W. Cornelissen een film over de Steenstraat. Hij reed er met zijn auto langzaam doorheen, eerst richting Velperweg, en daarna weer richting Velperplein. Hij had natuurlijk met name belangstelling voor de fa. Cornelissen (verwarmingsartikelen) in die straat, maar de rest van de film levert ook erg leuke herinneringsbeelden op:
http://goo.gl/kaQV5.

(Bron: Gelders Archief).

(Update: Paul Vedder gaf nog door dat op de heenrit bij het Velperpoortstation de frietkraam van “De Snip” Frans ten Broeke te zien is, die daar jaren lang heeft gestaan. PB).

Category: Arnhem

Arnhem, V1 Burgemeesterswijk, 1944

Posted on by 3 comments

Hans Karssen stuurde vandaag vijf foto’s in waarop de schade van de in 1944 uit de koers geraakte V1 goed te zien is. Vooral de panden aan de Burgmeester Weertsstraat, waar de V1 neerkwam, liepen enorme schade op. In de wijde omtrek bleef geen ruit heel.

Category: Arnhem

Bonnenboekje Kroon

Posted on by 0 comment
Bonnenboekje Kroon Van Eckstraat.

Bonnenboekje Kroon Van Eckstraat.

Een leuke aanvulling op het item van gisteren over de winkel van Kroon in de Van Eckstraat. Edwim  Peters stuurde een bonnenboekje van Kok’s Levensmiddelenbedrijf Kroon. Een volgeplakt boekje leverde maar liefst vijf gulden op.

Category: Arnhem

Arnhem, Walburgiskerk vóór 1880

Posted on by 0 comment
Arnhem, Walburgiskerk vóór 1880.

Arnhem, Walburgiskerk vóór 1880.

Een fraaie foto uit de oude doos: de Walburgiskerk en het Walburgisplein. Het exacte jaartal van deze foto is niet bekend. De foto is in elk geval vóór 1880 gemaakt. Er liggen nog geen tramrails: de Arnhemsche Tramweg-Maatschappij, opgericht in 1879, begon in 1880 met haar diensten door de stad. (Foto: collectie Wilfried Ahoud).

Category: Arnhem

Arnhem, Van Eckstraat 1970

Posted on by 0 comment
Arnhem, Van Eckstraat 1970.

Arnhem, Van Eckstraat 1970.

Bij de foto van de Van Eckstraat in 1945, eerder vanavond geplaatst, hadden we het al even over de kruidenierszaak Kroon. Zo’n typische buurtwinkel, waar je zo’n beetje alles kon krijgen wat je aan dagelijkse huishoudelijke zaken nodig had. Gerund door meestal een vriendelijk hard werkend echtpaar met hart voor de zaak. In de jaren ’80 en ’90 verdwenen deze buurtwinkels uit het straatbeeld: ze konden het niet meer bolwerken tegen de grote supermarkten. Het jaar van deze foto van Kroon in de van Eckstraat is niet helemaal duidelijk. Vermoedelijk rond 1970, gezien het kenteken van de Renault 4 rechts op de foto. Waarom het naambord Kroon op de foto is doorgekruisd is niet bekend. (Foto: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem, Van Eckstraat, 1945

Posted on by 0 comment
Arnhem, Burgemeesterswijk, Van Eckstraat. Links in 1945, rechts in 2009.

Arnhem, Burgemeesterswijk, Van Eckstraat. Links in 1945, rechts in 2009.

Zomaar een willekeurig straatbeeld van verwoeste woningen in Arnhem. De Van Eckstraat hoek van Lawick van Pabststraat in de Burgemeesterswijk, gefotografeerd kort na de bevrijding in 1945. Op de oude foto rechtsaf is de Van Eckstraat, en links de Lawick (zoals veel buurtbewoners de straat noemen). Op de nieuwe foto dezelfde situatie uit Google StreetView in 2009. Het pand, waarvan op de oude foto rechts nog net de eerste ramen te zien zijn, is na de oorlog in ere hersteld. Vergelijk de ramen en de steenstructuur maar op beide foto’s. De winkel van Kroon, een kruidenierszaak iets verderop in hetzelfde rijtje als dit pand, heeft voor zover wij weten nog tot in de jaren ’80 bestaan. Toen ging de winkel zoals zoveel kleine kruidenierszaken ten onder aan het supermarktgeweld. De zo op het oog ooit fraaie panden aan de Van Lawick zijn niet meer in oude luister herbouwd. Op die plek verrees na de oorlog nieuwbouw.

Update: inmiddels zijn we er achter dankzij zoekwerk van Ruud de Bie dat de enorme schade, die we op de foto zien, is ontstaan door de inslag van een verkeerd afgestelde V1 in de nacht van 16 op 17 december 1944. Wie hierover meer wil weten kan terecht op de site van de Burgemeesterswijk: http://burgemeesterswijk.arnhem-direct.nl/berichten/20100901_66_jaar_geleden_v1_bom_op_de_burgemeesterswijk.

(Oude foto: Gelders Archief, nieuwe foto: Google StreetView).

Category: Arnhem

Arnhem, Velperplein 1930

Posted on by 0 comment
Arnhem, Velperplein 1930.

Arnhem, Velperplein 1930.

Het Arnhemse Velperplein in 1930. De onbekende fotograaf staat met zijn camera en statief op het dak van de rotonde van Musis Sacrum. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem: Villa Presikhaaf

Posted on by 1 comment
Arnhem, Villa Presikhaaf.

Arnhem, Villa Presikhaaf.

We zagen dit pand al op de luchtfoto van Presikhaaf, die we hier dinsdag plaatsten: Villa Presikhaaf, bij de Arnhemmers beter bekend als de Esperanto Villa of Het Witte Huis. Vandaag wat historie rondom dit ooit zo markante pand.

Het landgoed wordt al in 893 genoemd. De monniken van de Sint-Salvatorabdij in Prüm hadden hier een hoeve in bezit. Ook in de de middeleeuwen wordt het gebied al genoemd: het was toen eigendom van de Graaf van Gelre.

Rond 1350 kwam het in het bezit van ene Presinck. Hij gaf het landgoed de naam Presickhof. In 1354 kwam de grond in bezit van Sander van Presichaven. Zijn familie woonde in de hoeve “Huis Klein Presikhaaf”. Van 1380 tot 1450 was het in het bezit van de familie Van Presichave. De familienaam verschilt iets met die van Sander, maar het gaat waarschijnlijk om dezelfde familie. Deze familie schonk haar naam aan het landgoed, dat we tegenwoordig kennen als Park Presikhaaf.

De eerste meldingen van een groot huis op het terrein dateren uit de 18e eeuw. De eerder genoemde hoeve werd tot herenhuis verbouwd. Dit herenhuis, dat Huis Presikhaaf heette, brandde in 1874 tot de grond toe af. De familie liet op het terrein, waar nu de heemtuin ligt, een nieuwe villa bouwen en doopte dat “Huis Groot Presikhaaf”.

In 1887 kocht mr. L.C. Vegelin van Claerbergen het landgoed. Hij verbouwde de villa en doopte het om tot het “Witte Huis”. Dit is de villa die we op de foto zien.

Van 1894 tot 1931 was er een sanatorium voor zenuwpatiënten gevestigd, gerund door de Maatschappij tot Verpleging van Zenuw- en Geesteszieken, die het pand had gekocht. In 1931 kocht de gemeente Arnhem het landgoed en stond het af aan de Esperantobeweging voor het symbolische bedrag van 1 gulden. Het pand deed dienst als leercenrum voor leergierigen van over de hele wereld die de kunstmatige wereldtaal Esperanto wilden leren. Daar komt de naam Esperanto Huis vandaan.

De Esperantisten hoopten met deze universele wereldtaal een beter onderling begrip tussen de volkeren te kweken. Esperanto was in 2007 de 32ste taal op de lijst van 6.912 officieel erkende talen in de wereld. Ook vandaag de dag wordt Esperanto nog steeds gebruikt: in WikiPedia is het de 26ste taal als wordt gekeken naar het aantal beschikbare artikelen. De Esperanto-periode duurde tot 1944 toen het huis beschadigd raakte tijdens een bombardement. Na de oorlog betrok in 1947 de MTS het pand.

Voor de Tweede Wereldoorlog was Villa Presikhaaf omgeven door een ronduit prachtig landgoed in Engelse landschapsstijl. Het park groeide uit tot een natuurmonument met vijvers, beken en akkers. In het gebied stonden vijf boerderijen, een kinderkoloniehuis (waar stadskinderen een gezonde vakantie konden doorbrengen), een blokhut, en een veel bezocht prieel.

In 1960 werd dit alles met bulldozers met de grond gelijk gemaakt om plaats te maken voor een “modern” park, waar evenementen gehouden konden worden. Later werden er de Werkplaats Presikhaaf gebouwd (1959) op de plaats waar nu de HAN staat. De vijf pittoreske boerderijen werden gesloopt, en er kwam in 1960 de hoeve West Presikhave voor in de plaats. In 1972 werd een nieuwe boerderij gebouwd en in gebruik genomen als Stadsboerderij.

De villa had de grootscheepse slooppartij (in ambtenarentaal heette dat herstructurering) tot dat moment nog overleefd, maar daar kwam ook een einde aan. Er ontstond brand in de villa, waarna er weinig anders restte dan het pand te slopen. De villa had toen al geruime tijd leeg gestaan. De oorzaak van deze brand is nooit opgehelderd. De datums van de brand en de sloop hebben we -ondanks een uitgebreide zoektocht door diverse archieven en publicaties- niet kunnen achterhalen. Wie weet dat precies?

Op de plek waar ooit de villa heeft gestaan is een heemtuin aangelegd. De tuin wordt gerekend tot één van de mooiste van Nederland, maar is volgens velen wel een miniatuur-uitvoering van wat ooit één van de mooiste landgoedparken van Nederland is geweest. Arnhemmer Piet Schreuder schreef er op 26 november 2008 nog een mooi herinneringenverhaal over: http://www.mijnwijk.nl/arnhem-plattenburg/2335/Park+Presikhaaf+vernieuwd+of+vernield+%3F.html.

(Foto: N. Stolk. Info: diverse bronnen, o.a. WikiPedia, Presikhaafnet.nl en notitie Beheervisie Presikhaaf 2010-2019 Dienst Stadsbeheer Gemeente Arnhem).

Category: Arnhem

Arnhem, Grote of Eusebiuskerk 1944

Posted on by 0 comment
Arnhem, Grote of Eusebiuskerk, september 1944.

Arnhem, Grote of Eusebiuskerk, september 1944.

Toch wel knap om te zien hoe ze de Grote of Eusebiuskerk weer hebben weten op te bouwen. Zeker wanneer je de foto van 1958 bekijkt, de vorderingen die dan al gemaakt zijn, en dat vergelijkt met de puinhoop die in 1944 van die kerk overbleef na het bombardement. Wederopbouw in de oude stijl was misschien beter of mooier geweest, het resultaat is er -denk ik- niet minder om. Een beter beeldmerk voor de stad Arnhem kan ik -op Musis na misschien- niet snel bedenken. Nu nog alle steigers weg… PB.  (Bron foto: Geheugen van Nederland).

Category: Arnhem

Arnhem, Eusebiuskerk in wederopbouw, 1958

Posted on by 0 comment
Arnhem, Eusebiuskerk in wederopbouw, 1958.

Arnhem, Eusebiuskerk in wederopbouw, 1958.

Wat mij in verwarring bracht met die foto van de oude touringcar was, dat op de achtergrond een kerk was te zien zonder toren. Onmiskenbaar de Eusebius, maar zonder toren? Welnu, dat klopte dus helemaal. Herman Muijser is er even ingedoken en stuurde me vanavond deze foto uit 1958. Hier is goed op te zien dat de toren nog in opbouw is. In 1957, toen de busrally werd gehouden, was men nog een stuk minder ver met deze werkzaamheden. PB. (Foto: collectie Herman Muijser).

Category: Arnhem

Arnhem: Velperplein 1912

Posted on by 0 comment
Arnhem, Velperplein 1912.

Arnhem, Velperplein 1912.

Arnhem, Velperplein 1912. Op de achtergrond de Roggestraat. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem: Markt, FNOP-ralley 1957

Posted on by 0 comment
Arnhem, Markt, ralley FNOP 1957.

Arnhem, Markt, ralley FNOP 1957.

Vanavond een klein stukje geschiedenis van het personenvervoer. We schrijven 1952. In dat jaar werd de FNOP opgericht. FNOP staat voor Federatie van Nederlandse Organisaties voor het Personenvervoer. Een hele mond vol voor -simpel gezegd- een verzameling van bedrijven die zich in die tijd bezig hielden met personenvervoer. Om precies te zijn: de Bond voor het Bedrijfsautoverkeer, de Christelijke Bond van Beroepspersonenvervoerders, de Nederlandse Katholieke Bond van Beroepspersonenvervoerders “St. Christoffel”, en de Algemene Nederlandse Organisatie voor het Personenvervoer (NEDOP).

Deze organisaties gaven hun zelfstandigheid op in 1984 op en fuseerden tot één FNOP. Het FNOP ging op haar beurt in 1985 op in de KNTVO, en in 1990 ontstond uiteindelijk de Nederlandse Federatie Vervoer.

Waarom deze info? Omdat de FNOP in 1957 een unieke ralley voor bussen organiseerde. Deze ralley deed ook Arnhem aan, en daar is deze fraaie foto van. Prachtige oude touringcars zoals we die vandaag helaas niet meer op de weg zien. Wie kan er meer vertellen over merk en type van de voorste touringcar?

(Foto en info ingezonden door dhr. Maije).

Category: Arnhem

Arnhem, Oude Kraan, januari 1926

Posted on by 0 comment
Arnhem, Oude Kraan, wateroverlast 1926.

Arnhem, Oude Kraan, wateroverlast 1926.

Op 7 februari lieten we hier al zes foto’s zien van de ernstige wateroverlast, waarmee Arnhem te kampen had in januari 1926. Voor wie het heeft gemist: http://wp.me/p3984I-cM.

Vanavond nog een foto uit die tijd. We staan aan op de noordelijke afrit van de Schipbrug. Voetgangers en fietsers moeten gebruik maken van loopplanken om de ondergelopen Oude Kraan over te steken. Zandzakken moeten voorkomen dat het Roermondsplein onderloopt. Op de achtergrond wordt het nieuwsgierige Arnhemse publiek door agenten op een afstandje gehouden. Links het Brugwachtershuis, waarvan we eerder deze week een foto hadden. (Foto: Johannes Schrijner. Uit anoniem ingezonden collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Javastraat 1964

Posted on by 0 comment
Arnhem, Klarendal,Javastraat 1964.

Arnhem, Klarendal,Javastraat 1964.

De Javastraat hoek Atjehstraat in Klarendal, 1964. Wie o wie hangen daar uit het raam? (Fotograaf onbekend, uit anoniem ingeleverde collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Monnikenhuizen, Sperwerstraat 1954

Posted on by 0 comment
Arnhem, Geitenkamp, Sperwerstraat 1954.

Arnhem, Geitenkamp, Sperwerstraat 1954.

Deze keer gaan we de bult op, naar de Sperwerstraat. Gefotografeerd door L. Drent in 1954. Met een voor alle oudere bewoners van de Geitenkamp en Monnikenhuizen zeker herkenbaar rijtje winkels. En zo zag het er in juli 2009 uit (Google StreetView): http://goo.gl/maps/4Jll7. (Foto: L. Drent).

Category: Arnhem

Arnhem, Grote Markt, 1900

Posted on by 0 comment
Arnhem, Grote Markt, 1900.

Arnhem, Grote Markt, 1900.

Een mooie foto van de Grote Markt in 1900. Rechts op de achtergrond het Duivelshuis. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem: luchtfoto Presikhaaf 1957

Posted on by 0 comment
Arnhem, luchtfoto Presikhaaf 1957.

Arnhem, luchtfoto Presikhaaf 1957.

Vanavond vliegen we met KLM Aerocarto over Presikhaaf in aanbouw in 1957. Horizontaal door het midden van de foto zien we de IJssellaan, die dan rechts ophoudt omdat het deel Presikhaaf met het winkelcentrum dan nog niet bestaat. Wel zien we daar de nieuwbouw van de technische school, die inmiddels ook alweer door nieuwbouw is vervangen.

Diagonaal van rechts onder naar midden boven loopt de Laan van Presikhaaf. Aan het eind zien we het spoorviaduct onder het spoor naar Velp – Dieren, rechts waarvan later station Presikhaaf zou worden geopend. Wanneer we het spoor naar links volgen zien we het poortje tussen de Lekstraat en de Beeldhouwerstraat in de wijk Plattenburg. Als we onder de poort door gaan en dan rechtsaf slaan komen we in de Maria van Gelrestraat (de rij woningen aan de noordzijde van het spoor).

Midden onder de IJssellaan zien we de woningen aan de Krammerstraat in aanbouw. Links daarvan de Grevelingenstraat met in het verlengde daarvan -aan de andere kant van de IJssellaan- de Waalstraat. Onderin loopt horizontaal de Volkerakstraat, waar op dat moment de flatwoningen rechts nog in aanbouw zijn. Op de ruimte tegenover die flats zou later de Bethaniënkerk worden gebouwd, die inmiddels ook alweer is verdwenen. Op die plaats staat nu een modern complex met onder meer een apotheek. Helemaal links onderaan de Slaakweg, met daarachter de huizen aan de Roompotstraat.

Elke Arnhemmer weet natuurlijk dat de flatwoningen uit eind jaren ’50 inmiddels alweer grotendeels tegen de vlakte liggen of gaan, en worden/zijn vervangen door nieuwbouw. Dat was ook wel nodig: de flats verkeerden in slechte staat en waren eigenlijk veel te klein van opzet om te voldoen aan de huidige woonnormen.

Rechts bovenaan zien we trouwens het Huis Presikhaaf in wat later het Park Presikhaaf zou worden. In een latere post op deze pagina komen we met meer detailinfo over dit markante pand.

(Foto: KLM Aerocarto NV, Luchthaven Schiphol, Amsterdam. Uit de collectie van Hans Karssen).

Category: Arnhem

Arnhem, Willemsplein, terras Royal, 1958

Posted on by 0 comment

Als we de weervoorspellers mogen geloven wordt het komende zondag terrasjesweer met 20 graden. Daar passen deze foto’s mooi bij: genieten op het terras van Royal aan het Willemsplein, 1958. Ziet iemand nog een bekende zitten? (Foto’s: collectie Hans Karssen).

Category: Arnhem

Arnhem, zwembad Klarenbeek, 1954

Posted on by 0 comment
Arnhem, zwembad Klarenbeek, 1954.

Arnhem, zwembad Klarenbeek, 1954.

Welke Arnhemmer heeft hier nou niet gezwommen… zwembad Klarenbeek bovenaan de Hommelseweg, gefotografeerd in 1954. (Bron: Gelders Archief. Foto: W.K. Steffen).

Category: Arnhem

Arnhem, oude veerhuis bij Schipbrug, ca. 1930

Posted on by 0 comment
Arnhem, brugwachtershuis Schipbrug, ca. 1930.

Arnhem, brugwachtershuis Schipbrug, ca. 1930.

We hadden hier al wat foto’s van de oude Schipbrug. Vandaag een close-up van het oude veerhuis “Brugwacht” bij de Schipbrug, circa 1930. (Foto: collectie Daan Witjes).

Category: Arnhem

Arnhem: Lunchroom Bervoets 1917

Posted on by 0 comment
Arnhem, Stationsplein, Lunchroom Bervoets 1917.

Arnhem, Stationsplein, Lunchroom Bervoets 1917.

Op 16 maart hadden we hier een foto van de Lunchroom Haarhuis, gevestigd op de hoek van het Stationsplein en het Nieuwe Plein. Die lunchroom vestigde zich daar in 1918. Voor wie het heeft gemist: http://wp.me/p3984I-u4.

Haarhuis was niet de eerste naam voor deze vooral bij treinreizigers bekende lunchroom. Voordat het Haarhuis-bord op de gevel werd bevestigd heette de lunchroom Bervoets. Bervoets fungeerde tevens als pension. In 1912 was Bervoets in elk geval al actief getuige een advertentie in De Kampioen van 16 augustus 1912. Diner: vanaf 1 gulden, Plat du Jour: 50 cent. We weten niet of Bervoets ook de naam van de familie was die deze lunchroom annex pension bestierde. We hebben er een foto van, uit 1917. (Foto: uit anoniem geschonken collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Stationsplein 1958

Posted on by 0 comment
Arnhem, Stationsplein 1958.

Arnhem, Stationsplein 1958.

Het Stationsplein in Arnhem, gefotografeerd in 1958. Links het cafe-restaurant Bristol met terras. Tussen Bristol en het stationsgebouw is nog net te zien dat het Stationsplein-West dan nog deels in aanleg is. Dat deel zou nog worden afgegraven tot hetzelfde niveau als het busstation van het GVA, en de trappen die we daar zien zouden verdwijnen. In het midden het stationsgebouwtje van het GVA, met links de snoepwinkel, de open wachtruimte, en de gesloten wachtruimte. Rechts is nog net een stukje te zien van het kantoor van de GVA-chefs. (Foto ingezonden door Annette van der Leden).

Category: Arnhem

Arnhem: De Arnhemse Terracottafabriek 1853-1906

Posted on by 0 comment

In lang vervlogen dagen had Arnhem een bedrijf dat in haar niet zo erg lange bestaan de nodige prijzen won. We maken ons sterk dat vrijwel niemand ooit van deze fabriek heeft gehoord. Daarom vandaag aandacht voor: De Arnhemse Terracottafabriek

Het bedrijf was opgericht in 1853, en gevestigd in twee panden. Aan het Roermondsplein nrs. 1 en 2 nabij de Oude Haven waren het kantoor en het magazijn gevestigd. De werkplaats was gevestigd aan de Rijnkade nummer 20. Na een aantal jaren een wat kwijnend bestaan te hebben geleid onder bezit van Henry Willem Twiss werd het bedrijf in 1866 overgenomen door Jacoobus Stoeller, goudsmit en sieradenproducent. Stoeller betaalde er de lieve somma van 3.350 gulden voor.

Vanaf dat moment ging het stukken beter met de fabriek. In de paar jaar van haar bestaan behaalde de Terracottafabriek diverse mooie prijzen. Zo ontving Stoeller een Zilveren Medaille voor zijn inzendingen voor de Kunstnijverheids-expositie, die in 1879 op het Velperplein werd gehouden. Niet iedereen was overigens gecharmeerd van de producten van de Terracottafabriek. De een vond het oubollig, de ander juweeltjes van keramische kunst. Hoe dan ook: de inzending naar een huisvlijt-tentoonstelling in 1906 in Arnhem leverde hem een zilveren penning kinderspeelgoed op. Ook op andere tentoonstellingen elders in het land won Stoeller legpenningen en prijzen.

Het schijnt ook zo te zijn dat de Terracottafabriek ornamenten heeft geleverd voor het Duivelshuis. Schijnt, want de nabestaanden van Stoeller (via wie we de foto’s en de informatie kregen) zijn er niet geheel zeker van of dit ook daadwerkelijk het geval is geweest. De leverancierslijsten voor de “onderdelen” van het Duivelshuis in de Arnhemse archieven zijn niet meer compleet. Mocht het wel zo zijn geweest, dan is dit toch wel een aardig historisch detail. Vast staat wel dat de fabriek ook ornamenten heeft geleverd voor het Arnhemse postkantoor aan de Jansplaats (bouwperiode 1888-1889).

De fabriek produceerde behalve ornamenten ook eenvoudige bouwonderdelen zoals buizen en tegels, maar ook bloempotten en vazen. De fabriek bezat daarnaast een agentuur voor de verkoop van Engelse, Franse en Belgische hardgebakken, verglaasde, en Portland cementtegels voor de bekleding van vloeren en wanden. De producten van deze fabriek zijn destijds in menig Arnhemse woning gebruikt. Verder hield men zich in de fabriek bezig met het beschilderen en inbranden van porselein-decoraties.

Wanneer het bedrijf precies is gesloten en waarom is niet helemaal duidelijk. Sommige bronnen (o.a. WikiPedia) houden het op een sluiting in 1895. De Terracottafabriek heeft waarschijnlijk langer gedraaid, in elk geval tot 1906, het jaar waarin de genoemde legpenning voor kinderspeelgoed werd gewonnen. Evenmin is precies bekend hoeveel Arnhemmers en wie in deze fabriek werk vonden.

Een andere bekende Arnhemse terracottafabriek was overigens de Arnhemsche Fayencefabriek, actief van 1907 tot 1934, waar onder meer aardenwerk rookpijpen werden gemaakt.

Category: Arnhem

Arnhem, Eusebiuskerk, 1965

Posted on by 0 comment
Arnhem, Eusebiuskerk, 1976.

Arnhem, Eusebiuskerk, 1976.

De laatste tijd zie ik wekelijks een stukje terugkomen van de toren van de grote kerk. Langzaam verdwijnt de ommanteling van steigers en netten. In 1965 stond hij er gewoon, zichtbaar voor iedereen, zonder verpakking, in volle glorie. In dit geval gezien vanaf Onderlangs.

Ik citeer even wat “internet kreten” over onze toren:
In augustus 2011 werd begonnen met een nieuwe restauratie van de Eusebius kerk. Noodzakelijk omdat loszittende stukken natuursteen gevaar opleverden. Begonnen werd met de lantaarn, de top van de toren.
De restauratie schijnt omstreden te zijn vanwege hoge kosten die grotendeels die uiteindelijk door de belastingbetaler zullen worden betaald. Daarnaast wordt de authenticiteit van de Eusebiuskerk betwijfeld aangezien het huidige gebouw van na de oorlog is en dus niet eeuwenoud meer en bovendien met de verkeerde steensoort hersteld is waardoor hij een blijvend gevaar vormt voor langslopende mensen. Tenslotte heeft het gebouw, dat door de ontkerkelijking nauwelijks meer bezocht wordt, zijn belangrijkste functie als gebedshuis verloren. Anderen vinden het dan weer zonde om de kerk(toren), die als cultureel erfgoed wordt beschouwd, uit het stadsbeeld te laten verwijderen. Alternatieven om de kerk een herbestemming te geven voor onder meer sporters, winkeliers en/of kunstenaars voor 34 miljoen euro wordt overwogen. De onderhoudskosten waaronder de stookkosten blijven echter onverminderd hoog.

Hmmm, dat laatste kan ik me goed voorstellen. Maar Arnhem zonder die toren lijkt me echt onvoorstelbaar…. Ik hoor graag uw mening.

Update:
De achterzijde van de foto suggereert “Grote kerk, gezien vanaf Onderlangs”. Inmiddels hebben enkele oplettende lezers duidelijk gemaakt dat dit niet klopt. De foto is gemaakt ergens tussen de Oude- en Nieuwe Oeverstraat.

(Geplaatst door Gert Koene).

Category: Arnhem

Arnhem: Weerdjesstraat 1910

Posted on by 0 comment
Arnhem, Weerdjesstraat 1910.

Arnhem, Weerdjesstraat 1910.

In de Weerdjesstraat, bij de hoek van de Nieuwstraat, was rond 1910 de stalhouderij van  de firma De Rijk gevestigd. Op de foto zien we de ingang naar de stallen, geflankeerd door twee stenen paardenhoofden aan de muur. Het bedrijf exploiteerde ook taxi’s, waarvan we er twee op deze foto uit 1910 zien staan met hun chauffeur. De chauffeur van de taxi rechts zal de foto waarschijnlijk minder geslaagd hebben gevonden: hij viel grotendeels buiten beeld. Later zou de firma De Rijk uitgroeien naar de transportonderneming Polman. De stalhouderij ging tijdens de oorlogshandelingen in september 1944 verloren. (Foto: uit collectie waarvan eigenaar anoniem wil blijven).

Category: Arnhem

Arnhem: St. Anthonielaan ca. 1930

Posted on by 0 comment
Arnhem, St. Anthonielaan ca. 1930.

Arnhem, St. Anthonielaan ca. 1930.

Arnhem, St. Anthonielaan hoek Annastraat, ca. 1930. En zo zag het er in oktober 2008 uit op deze Google StreetView-foto: http://goo.gl/maps/fT0qZ. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem, Nieuwe Plein 1865

Posted on by 0 comment
Arnhem, Nieuwe Plein, 1865.

Arnhem, Nieuwe Plein, 1865.

Het Nieuwe Plein in Arnhem, gefotografeerd in 1865. Het plein was in deze vorm in 1856 aangelegd. Uiterst rechts zien we een deel van de bouwput van de Kleine of Eusebiuskerk, de bouw van die kerk was toen net begonnen. De Eusebiuskerk werd in 1991 afgebroken (zie de post van 28 januari). Het gebouw in het midden is het Nieuwe Armen Weeshuis, dat in 1859 werd gebouwd, en precies honderd jaar later is gesloopt. Rechts achter dit pand zien we vaag de huizen aan het Roermondsplein tegenover de Oude Haven. (Foto: uit collectie waarvan eigenaar anoniem wil blijven).

Category: Arnhem

Arnhem, Rijnwijk, nieuwbouw 1928

Posted on by 0 comment

Een poosje geleden besteedden we hier al aandacht aan de woonwijk Rijnwijk. Voor wie dat nog eens wil nalezen:https://www.facebook.com/media/set/?set=a.501540369882967.1073741840.471755462861458&type=1

Vandaag hebben we nog twee foto’s van die wijk. Foto 1 toont de nieuwbouw in 1928, die dan al aardig opschiet. De noodwoningen die eerder waren geplaatst zijn dan al bijna verdwenen. We kunnen niet precies plaatsen om welke straat dit gaat.

Foto 2: dat de nieuwe woningen in Rijnwijk hard nodig waren bewijst deze foto wel. Ten tijde van de nieuwbouw waren nog niet alle noodwoningen gesloopt. Dit echtpaar moest zich behelpen met deze minuscule noodwoning totdat de nieuwbouw gereed zou zijn. De spanten van de zolderverdieping van de nieuwbouw kunnen we nog net zien, rechts bovenaan de foto. (Foto’s: collectie Rob de Kruijs).

Category: Arnhem

Arnhem: Musis Sacrum

Posted on by 1 comment

Het zo ongeveer meest bekende gebouw van Arnhem is zonder twijfel Musis Sacrum. Vandaag vertelt Benno Landsheer het een en ander over de ontstaansgeschiedenis van Musis. Peter Bloemendaal zocht er nog wat interessante feiten bij.

Musis is ooit begonnen als een zaaltje, gebouwd door de heer Fromberg. Dat was in 1847.  Het gebouwtje (want meer was het niet) werd neergezet op een van de eilandjes in de toenmalig veel bredere Lauwersgracht. Het eilandje was met de rest van de wereld verbonden door middel van een dam. De grond van het eiland was stevig genoeg om dit gebouw op te plaatsen. De bouwkosten vielen daarom mee: er hoefde immers niet geheid te worden.

De plek voor dat eerste Musis Sacrum was goed gekozen: mooi centraal in de stad. Het publiek kon gemakkelijk vanaf alle kanten toestromen. Het duurde dan ook niet lang voordat werd besloten een extra grote zaal aan te bouwen. Men koos voor een lichte constructie, omdat de omliggende grond minder stevig was omdat daar delen van de oude stadsgracht waren gedempt. De zaal werd in 1859 opgeleverd. De extra zaal gaf Musis Sacrum landelijke bekendheid: het was toen de grootste accommodatie van Nederland.

De zaal bleek door de lichte constructie toch wat minder duurzaam dan gedacht. Daarom werd besloten tot de bouw van een compleet nieuw Musis. Die bouw werd in 1887  opgeleverd en kennen we vandaag de dag nog steeds als het oude voorgedeelte met de ui-vormige daken aan het Velperplein.

Het nieuwe gebouw werd opgetrokken uit steen, en dat bleek al snel een ondoordachte  beslissing. De drassige grond (in dat deel was de stadsgracht gedempt waardoor de ondergrond onvoldoende stevig was) kon het gebouw niet torsen en al tijdens de bouw zakte de fundering deels weg. Men moest een oplossing bedenken en koos ervoor om extra houten paalfunderingen aan te brengen. Dat hield de boel wel overeind. Er ging meer mis bij de bouw. Het plafond bleek later te licht te zijn uitgevoerd, waardoor de kosten nog verder uit de hand liepen.

In WOII liep Musis Sacrum de nodige schade op en het had niet veel gescheeld of men had het gebouw opgeruimd. In 1935 had men al de Rijnbrug doorgedrukt en begon men driftig te ontwerpen voor het toelaten van verkeer op de singels. In één van die plannen werd het gebouw opgeofferd aan meerbaans verkeer.

Musis heeft het echter gered. Het zou daarna nog een keer verbouwd worden, in 1983. Veel van het Musis Sacrum van voor de oorlog is echter verdwenen (zie foto’s). De theetuin bestaat al lang niet meer, en de oude foyer aan de voorzijde evenmin: die is later vervangen door wat uiteindelijk De Rotonde zou worden.

Wat misschien niet veel mensen weten is het volgende: de beelden, die vandaag de dag in het groen van de singels staan, hebben ooit in de tuin van Musis Sacrum gestaan. De beelden waren een geschenk van F.G. Staatskin baron van Brakell tot den Brakell, een voorname stadgenoot die tegenover Musis aan de Velpersingel woonde. De tuin achter Musis, die later in de volksmond bekend zou worden als De Theetuin, was in 1859 aangelegd en werd bij grote festiviteiten gebruikt. Organisatoren konden de tuin huren a  raison van 3 gulden per uur.

Nog een leuk weetje. De klok, die we bij de zij-entree zien op het plaatje uit 1853 en de foto uit 1866, was de derde openbare stadsklok, aangekocht via de nijverheidstentoonstelling die in 1853 was gehouden. De eerste stadsklok was die van de toren van de Grote of Eusebiuskerk, en de tweede was die van de Rijnbarrière. Die laatste klok bij de stadspoorten werd ‘s avonds om tien uur geluid ten teken dat de stadspoorten werden gesloten. De Musis-klok werd bij de verbouwing van 1887 weer teruggeplaatst, wat de bouwkosten ook weer omhoog joeg. Het uurwerk is op een gegeven moment verwijderd en daarna nooit meer gezien. Historici zijn tot op de dag van vandaag op zoek naar documenten of kennishebbers die kunnen aangeven waar die klok is gebleven.

Recent gingen er weer stemmen op om Musis Sacrum te slopen en er een ultramoderne muziektempel neer te zetten. Directeur George Wiegel van Het Gelders Orkest bestempelde Musis als een bouwval en liet een architect een ontwerp maken voor een gebouw dat rond de 40 miljoen Euro zou moeten kosten. Wethouder van Cultuur Michel van Wessem memoreerde droogjes dat de gemeente “slechts” 7 miljoen Euro beschikbaar heeft voor investeringen in Musis Sacrum, met name bedoeld voor verbeteringen aan de concertzaal. Van nieuwbouw is volgens hem geen sprake. Gelukkig maar.

(Idee: Benno Landsheer. Uitwerking: Benno Landsheer en Peter Bloemendaal. Foto’s: Gelders Archief en diverse prive-collecties).

Category: Arnhem

Update item stadsgrachten

Posted on by 0 comment

Update: twee nieuwe foto’s bij het item over de gedempte stadsgrachten van Arnhem. Unieke opnames uit 1920, waar zelfs nog een deel van de oude stadsmuur te zien is. Hier: https://www.facebook.com/media/set/?set=a.505861012784236.1073741850.471755462861458&type=1

Category: Arnhem

Arnhem, Parkstraat 1972

Posted on by 0 comment
Arnhem, Parkstraat 1972.

Arnhem, Parkstraat 1972.

Leuk om te vergelijken met de foto van de Parkstraat uit 1930, die we hier gisteren plaatsten: de Parkstraat in 1971. Fotograaf Paul Vedder staat ter hoogte van nummer 20 en kijkt richting Lauwersgracht. Het pand nummer 20 was in die tijd huisvesting voor studenten van de kunstacademie. Op nummer 20 was ook ooit een galerie van Jacob Kornblit,  Galerie 20, gevestigd, tot eind jaren ’60. (Foto: Paul Vedder).

Category: Arnhem

Arnhem, panorama vanaf Eusebiuskerk, 1970

Posted on by 0 comment
Arnhem, panorama vanaf de Eusebiuskerk, 1970.

Arnhem, panorama vanaf de Eusebiuskerk, 1970.

Op 5 maart hadden we hier een panoramafoto vanaf de Eusebiuskerk, gemaakt in 1966 (Deze: http://wp.me/a3984I-pJ). Vandaag een foto met (ongeveer) dezelfde kijkhoek, maar nu gemaakt in 1970. Paul Vedder beklom met zijn Russische Lubitel 2 fotocamera de Eusebiuskerk en maakte dit fraaie panorama.

Wat vrijwel direct opvalt is dat het Kadaster aan de Nieuwstraat is verdwenen, en dat op die plek een speeltuin met twee zandbakken is aangelegd. Met deze foto gaat ook een wens van een aantal lezers in vervulling: een foto van de Stokvishal. Nou ja, vanaf een afstandje dan wel te verstaan. Vlakbij-opnamen hebben we nog steeds niet te pakken.

Wat in 1966 al kon was in 1970 nog steeds mogelijk: rechtstreeks vanaf de Markt doorrijden richting Onderlangs. In de verte valt direct de Koepelgevangenis op, nu geflankeerd door de KEMA-toren. In 1966 was die toren er nog niet. In de bocht op de linker oever van de Rijn staat de steenfabriek van Ariëns. Er tegenover zien we de vage contouren van de ABBK, de Academie voor Beeldende Kunst en Kunstnijverheid.

Links bij Meijnerswijk de aanlegsteiger van het pontje, dat toen nog in de vaart was. Onderaan het Roermondsplein zijn in het braakliggende terrein nog steeds vaag de contouren van de Oude Haven te zien die in 1970 natuurlijk al lang gedempt was. Op dit terrein zouden later De Blauwe Golven en de Roermondspleinburg (later omgedoopt tot Nelson Mandelabrug) verrijzen. Ook goed te zien is het rijtje woonboten langs de Onderlangs.

(Foto: Paul Vedder).

Category: Arnhem

Arnhem: Parkstraat 1930

Posted on by 0 comment
Arnhem, Parkstraat 1930.

Arnhem, Parkstraat 1930.

Arnhem, De Parkstraat in 1930, in die tijd een buurt voor de beter gesitueerden, die verder panden betrokken aan de Emmastraat en de Boulevard Heuvelink. We kijken richting Lauwersgracht. Links vooraan een hondenkar: het gebruik van honden als trekdier werd in 1934 verboden. (Foto: uit anoniem ingeleverde collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Hommelseweg 1972

Posted on by 0 comment
Arnhem, Hommelseweg, 1962.

Arnhem, Hommelseweg, 1962.

Yvonne Kreuzen-Coldewijn reageerde op de foto van de Paardensteeg. In de woningen links aan de Hommelseweg woonden haar grootouders op nummer 198. Dat is ergens in het rijtje woningen op deze foto uit 1972: toen werden de woningen gerenoveerd. Ze zou graag een foto zien van die huisjes. Yvonne, bij deze. (Foto: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem: Paardensteeg 1964

Posted on by 1 comment
Arnhem, Paardensteeg 1964.

Arnhem, Paardensteeg 1964.

Marijke Sanders vroeg of we foto’s hebben van de Paardensteeg, een zijstraatje van de Hommelseweg. Die hebben we even voor haar opgezocht. De foto toont de Paardensteeg in 1964. Achterin de steeg zat de Brandstoffenhandel De Mijnlamp van A.W. van Vilsteren. Ook weer zo’n bedrijfje dat bij alle bewoners van Klarendal, Spoorhoek en St. Marten bekend zal zijn.

(Foto: anonieme particuliere collectie).

Category: Arnhem

Arnhem, Land van de Markt, 1900

Posted on by 0 comment
Arnhem, Land van de Markt, 1900.

Arnhem, Land van de Markt, 1900.

Een feestelijke foto van het Land van de Markt, gemaakt in 1900. Het is een feestdag, vermoedelijk Koninginnedag, maar zeker weten doen we dat niet. (Foto: collectie Rudy Driessen).

Category: Arnhem

Arnhem, One Day Cleaning, sinds 1934

Posted on by 0 comment
Arnhem, Velperplein, One Day Cleaning sinds 1934.

Arnhem, Velperplein, One Day Cleaning sinds 1934.

Nog zo’n bekend stukje Arnhem waar elke Arnhemmer wel een keer iets voor de schoonmaak heeft afgeleverd: One Day Cleaning aan het Velperplein, daar gevestigd sinds 1934…
http://www.youtube.com/watch?v=iQfFmLtTRgY

Category: Arnhem

Arnhem, Café Meijers

Posted on by 0 comment
Arnhem, Cafe Meijers.

Arnhem, Cafe Meijers.

Arnhem had behalve Café De Buik, waarover we het hier gisteren hadden, natuurlijk nog veel meer bekende kroegen. Café Meijers aan de Beekstraat was (en is nog steeds) zo’n bekende horecagelegenheid. In 1990 bestond dit cafe 20 jaar, en ter gelegenheid daarvan werd een wel heel speciale kalender uitgegeven. Bezoekers van Meijers in die tijd zullen ze vast nog wel kennen…:
http://www.youtube.com/watch?v=p4G6xqivjoY.

Category: Arnhem

Arnhem, Duizelsteeg 1920-1970

Posted on by 3 comments

De Duizelsteeg maakt al sinds jaar en dag een onlosmakelijk onderdeel uit van het Arnhemse uitgaansgebied rondom de Korenmarkt. Dat is niet altijd zo geweest. In de jaren ’20 was het straatje een bonte verzameling van vage bedrijfjes en pakhuizen, waar armoe troef was. Richting jaren ’70 vestigden zich de eerste kroegen in dit gebied, en in de jaren erna groeide de Duizelsteeg uit tot een gerenommeerd uitgaangsstraatje. Rond die tijd kon het er nog wel eens heftig aan toe gaan op de Korenmarkt en in de omliggende straatjes. Ik herinner me een schietpartij op  klaarlichte dag op de Korenmarkt, terwijl wij als middelbaar scholier in de Scarabee koffie dronken. In mijn herinnering is toen een eigenaar van een broodjeszaaak doodgeschoten, maar zeker weet ik dat niet meer.

Later werd het -mede door het optreden van het GBO, de Groep Bijzondere Opdrachten van de Arnhemse politie- rustiger in het gebied en kon je er lekker en ongestoord stappen. Ik maak me sterk dat zowat elke Arnhemse Vriend of Fan van deze pagina hier wel de nodige voetstappen heeft liggen.

Dat geldt onverkort voor mezelf: cafe De Buik in de Duizelsteeg was in de jaren ’70 en ’80 zo ongeveer mijn tweede huiskamer. In de werkpauze tussen de middag ging ik er koffie drinken, en des avonds was regelmatig de tap aan de beurt. Met de onvervalste tosti, die in no-time uit het professionele tosti-ijzer werd getoverd door Vicky, de toenmalige eigenaresse. Vicky was wel een aparte: als ze je aardig vond kreeg je alles voor elkaar, “most” ze je niet dan kon je maar beter een andere kroeg opzoeken. Slim was ze zeker: wat niet veel kroegbezoekers wisten is dat ze dyslectisch was, dus niet kon lezen of schrijven. Zo af en toe vroeg ze me wel eens om bepaalde dingen op te schrijven in een schriftje. Maar: ze wist wel precies wie wat had gedronken, had de rekening van elke individuele klant in het hoofd zitten, en dat klopte bij afrekenen altijd feilloos. Want geld tellen, dat kon ze wel.

Ik denk ook dat menig bezoeker van De Buik wel eens bijna is het beroemde bierluik is gevallen. Dat luik zat pal voor de ingang naar de toiletten en moest regelmatig open wanneer een nieuw bierfust moest worden aangeslagen. Frans, de barkeeper uit Amsterdam met de lange krulharen, schreeuwde dan boven alles, iedereen en de muziek uit “Luik!” zodat je gewaarschuwd was. Iedere vaste bezoeker wist dat en stapte dan op weg naar het toilet bijna blindelings over het geopende luik. Totdat het natuurlijk een keer mis ging en je met de nodige schaafwonden uit het gat werd getild door de overige kroegbezoekers. Ach ja, dat hoorde bij De Buik. (Tekst: PB. Foto’s: Gelders Archief en privé-collectie).

(Tekst: Peter Bloemendaal. Foto’s: Gelders Archief).

Category: Arnhem

Arnhem: Lauwersgracht (2)

Posted on by 0 comment

Afgelopen zaterdag hadden we hier een “special” over de Lauwersgracht, gemaakt door Benno Landsheer. Uit de reacties maakte hij op dat niet iedereen weet dat Arnhem ooit een heuse stadsgracht had, en dat de huidige Lauwersgracht daar een schamel resterend deel van is. Daarom vandaag een tweede “special” over de Lauwersgracht en haar voorgeschiedenis, ook weer gemaakt door Benno.

Arnhem had in de 18e eeuw nog een complete stadsgracht rondom de -huidige- binnenstad. De gracht volgde ruwweg de route van de Sabelspoort naar wat later de verkeerssingels zouden worden, dan het Willemsplein, via (ongeveer) het huidige Nieuwe Plein en zo weer richting de Rijn en de Oude Haven. De foto’s van afgelopen zaterdag tonen het deel van de Lauwersgracht dat niet meer bestaat. Het is in 1934 gedempt om plaats te maken voor de brugafrit, ofwel de berenkuil.

Foto 01 toont een kaartje uit de 18e eeuw, waar de stadsgracht nog volledig op staat ingetekend.

Foto 02 is een kaartje uit 1853, waarop staat ingetekend wat er op dat moment nog van de stadsgracht over is. Grote delen zijn dan al gedempt. De kaart was een plan voor de te verbouwen stad: de toenmalig gedachte veranderingen zijn geel ingekleurd. Arnhem had in die tijd nogal wat grachten: zo had je v.l.n.r. de Roermondsgracht, de St. Jansgracht, de Kapitale Gracht, de Lauwersgracht, de Poggersche Gracht en de  Palmboomgracht. De St. Jansgracht bij het station was in 1853 al gedempt en staat dus niet meer op de kaart: de gracht was lek en er lag veel troep in: geen gezicht voor de reiziger die per trein in Arnhem arriveerde, vond met destijds. Ook het deel stadsgracht in wat we nu het Nieuwe Plein noemen was in 1853 al dichtgegooid.

Bij de Willemskazerne zien we op de kaart uit 1853 nog een grachtje waaraan we min of meer kunnen aflezen hoe breed de middeleeuwse gracht wel niet was. De huizen “boven” het kleine grachtje zijn gebouwd op de dan al deels gedempte stadsgracht. Het grachtje rondom de kazerne werd Binnengracht genoemd. Hieruit dronken de paarden van de kazerne. Ook was daar iets ten zuiden nog een vies grachtje genaamd Looiersgracht, welke doorliep tot de Roggestraat. Het hoofdgebouw van de Willemskazerne is in 1836 gebouwd ter bescherming van de bevolking. De stadsmuren waren immers geslecht. Het grote gebouw stond op een stevige ondergrond: het voormalige bastion IJskelder. Het plein links van de kazerne was nog helemaal leeg: het heette toen nog Kazerneplein.

Men besloot om rechts van de kazerne maneges te bouwen voor de cavalerie, waardoor dit gebiedje volledig dichtslibde met stallen. Links van de kazerne stonden krotwoningen op de funderingen van de voormalige stadsmuur. Omdat het station er al lag (het spoor is echter niet op de kaart ingetekend) was dit een schandplek voor de bezoeker. Daarom werd besloten om daar iets elegants voor te bouwen, nu beter bekend als de zgn. Fromberghuizen.

In 1855 werd het Kazerneplein omgedoopt tot Willemsplein en in 1866 kwam daar de Hogere Burger School, waardoor de lege ruimte aanzienlijk minder werd. In 1859 werd het grachtje rondom de kazerne gedempt.

Toen de HBS werd gebouwd in 1866 werd men bij de begroting op de vingers getikt. Het zou duurder worden dan aanvankelijk gedacht. Er kwamen “diepe fundamenten en gewelfde putten”, omdat daar deels slappe grond lag van de voormalige binnengracht. Ook te lezen in Markus, omstreeks het midden der vorige eeuw -blz 17. In 1878 verdween de gehele gracht aan de Janssingel en er kwam ruimte voor het plantsoen met de fonteinen zoals we dat vandaag de dag nog kennen. Een en ander ook na te lezen in: “Markus, omstreeks het midden der vorige eeuw.”

Leuk om nog te weten: het kleine vieze Looierijgrachtje heeft het lang volgehouden: tot in 1945. Het grachtje is toen gedempt met oorlogspuin. Ook kon men zo mooi van de gelegenheid gebruik maken om een fatsoenlijke doorgang te maken naar de oostzijde. We kennen deze straat als de Looierstraat. Zo overleeft deze kleine gracht nog steeds in een straatnaam anno 2013.

Category: Arnhem

Arnhem, Duivelshuis, 1925

Posted on by 0 comment
Arnhem, Duivelshuis, 1925.

Arnhem, Duivelshuis, 1925.

Arnhem, Duivelshuis, 1925. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem, Apeldoornseweg, 1900

Posted on by 0 comment
Arnhem, Apeldoornseweg, 1900.

Arnhem, Apeldoornseweg, 1900.

We blijven nog even op de Apeldoornseweg rondhangen. na de fraaie foto uit de jaren ’50, eerder vandaag geplaatst, gaan we nog wat verder terug in de tijd. Naar 1900, toen deze foto werd gemaakt door een onbekend gebleven fotograaf. Achter de nieuwsgierig toekijkende meisjes zien we de straat Sint Marten. Het torentje op het rechter hoekpand staat er nog steeds. Er is (helaas) wel wat aan gemoderniseerd, wat goed te zien is op deze Google StreetView-foto van (nagenoeg) dezelfde plek gemaakt: http://goo.gl/maps/hmKOs. Daar zien we ook dat het torentje op het linkerpand is verdwenen. (Foto: collectie Patrick van Dijk).

Category: Arnhem

Arnhem: RVD-film “Thuiskomst”, 1945

Posted on by 0 comment

‘Thuiskomst’ is de titel van een grotendeels gespeelde documentaire uit 1945 over de terugkeer van in de Tweede Wereldoorlog uit Arnhem geëvacueerde burgers naar hun stad. Arnhem is vrijwel volledig verwoest, Canadese militairen regelen het verkeer, auto’s en trams liggen vernield langs de straten; de verwoeste of geplunderde huizen zijn slechts bij uitzondering nog provisorisch bewoonbaar te maken… (Bron: Geschiedenis 24).

Category: Arnhem

Arnhem, Ons Huis, Vogelwijk, 1928

Posted on by 0 comment

Ook in het begin van de vorige eeuw werd al op verschillende manieren extra aandacht besteed aan opvoeding en educatie van kinderen. In de Arnhemse Vogelwijk was “Ons Huis” actief, een club vrijwilligers die zich inzette voor de kinderen uit de buurt. In de woning Leeuwerikstraat 11 werden diverse activiteiten voor de kinderen georganiseerd. Of dat nog lang door zou kunnen gaan was toen ook al een kwestie van geld. “Ons Huis”, opgericht in 1919, werd aanvankelijk gefinancierd uit een gift van 10.000 gulden door een Arnhemse weldoener. Dat geld raakte natuurlijk een keer op, en in 1926 probeerde “Ons Huis” met een actie voor het eerst geld van Arnhemmers los te krijgen, 1 gulden per Arnhemmer werd gevraagd. Vierduizend gulden per jaar had men nodig om de huur van de woning te kunnen betalen, en het werkmateriaal voor de diverse activiteiten te kunnen kopen.

Hoe dat is afgelopen weten we niet. En hoe lang “Ons Huis” haar werk nog heeft kunnen doen weten we evenmin. We weten wel dat de activiteiten in “Ons Huis” op een gegeven moment zo populair waren dat het huisje bijna dagelijks tot de nok (letterlijk: het zoldertje zat dan ook tjokvol) was gevuld met kinderen die aan activiteiten deelnamen. Er werd dan ook van alles gedaan: speelgoed maken, verstel- en naailes voor meisjes, tekenles voor jongens, een heuse wandelclub, poppenkleding ontwerpen en maken, een schaak- en damclub voor de wat slimmere deelnemertjes, een uitleenbibliotheek van ingelijste foto’s en prenten, een voorleesmiddag, een knutselmiddag, muziekles…. er was van alles en nog wat te doen, tegen de zeer schappelijke prijs van 2,5 of 5 cent per keer deelname. Een wonder dat ze destijds al die activiteiten, waarvan er meestal meerdere tegelijk plaatsvonden, in die kleine woning wisten te proppen.

We hebben er een paar foto’s van, eind 1928 gemaakt door een onbekende fotograaf. (Foto’s: collectie Rob de Kruijs).

 

Category: Arnhem

Arnhem: Apeldoornseweg eind jaren ’50

Posted on by 0 comment
Arnhem, Apedoornseweg, eind jaren '50.

Arnhem, Apedoornseweg, eind jaren ’50. (Foto: collectie Gert Koene).

Omdat ik helemaal klaar ben met bevroren ruiten, sneeuw en ander ongemak wat je normaal gesproken in de lente niet meer wil zien, vandaag een zonnige foto. Een bekende weg in Arnhem zoals hij er eind jaren 50 nog bij lag, stil en bijna verlaten……. Behalve een verdwaalde geparkeerde auto slechts een paar fietsers, genietend van het zonnetje en de aangename temperatuur zo te zien. Links de ingang van het Park Sonsbeek, rechts de prachtige herenhuizen.
Probeer zo’n rust uitstralende foto van de Apeldoornseweg nog maar eens te maken in 2013.

(Geplaatst door Gert Koene)

Category: Arnhem