PBDoetMee

Voordat ik mijn vrouw leerde kennen woonde ik twee jaar samen met een verpleegster. Ze heette Hilde. Hilde werkte in de psychiatrische inrichting in Wolfheze. Onder de patienten, die onder haar hoede vielen, was een klein vrouwtje dat nooit sprak. Het vrouwtje was vermoedelijk al dik in de tachtig, en was in Wolfheze terecht gekomen toen ze rond de twintig was. Ze was waarschijnlijk van Russische afkomst, want toen ze werd gevonden had ze een zwaar beduimeld bidprentje bij zich waar een Russische tekst op stond. Ze keek er regelmatig naar en scheen te begrijpen wat er stond, want ze knikte dan wel eens. Ze was kennelijk op de een of andere manier in Nederland terecht gekomen. Niemand wist hoe, niemand wist waarom, niemand wist wie ze was, niemand wist hoe ze heette.
Dat ze niet sprak, daar keken de doktoren niet zo van op. Ze was erg in de war, en ze kwam immers uit het verre Rusland en dus verstond ze natuurlijk geen Nederlands. Zo redeneerden de geneesheren destijds. Maar: ze bleef stil. Al die jaren. Zelfs toen Hilde er kwam werken, en het vrouwtje dus al meer dan zestig jaar in Wolfheze woonde, had ze nog nooit een woord gesproken.
Ze communiceerde wel enigszins met haar omgeving, maar alleen middels kleine gebaren. Ze wees wel eens wat aan, en ze wenkte wel eens een verpleegster. Maar sprak nimmer een woord. Op een gegeven moment werd het vrouwtje ziek, en haar toestand verslechterde zienderogen. Ze was gewoon opgebrand. Hilde verzorgde haar die laatste dagen bijna dag en nacht. Ze bleef zelfs in Wolfheze slapen om bij het vrouwtje te kunnen zijn. Hilde en het vrouwtje hadden in de loop van de paar jaar, dat Hilde in Wolfheze werkte, een aparte stilzwijgende band opgebouwd. Na een ziekbed van een dag of vijf overleed Mevrouw Nastasia, zoals ze werd genoemd.
Een paar uur voordat het vrouwtje de laatste adem uitblies wenkte ze Hilde. Ze pakte Hilde’s rechter hand, en drukte er een klein zilveren sierraad in. Het was een mini-ikoontje. Ze had het kleinood al die jaren verborgen weten te houden, want niemand wist dat ze dit mooie sieraad bezat. Tot haar grote verbijstering hoorde Hilde hoe ze zachtjes maar duidelijk verstaanbaar zei: “Alsjeblieft, voor jou. Dank je dat je bij me was”. In het zuiverste Nederlands dat je maar kan bedenken. Het waren de eerste, en meteen ook de laatste woorden die Mevrouw Nastasia in meer dan zestig jaar heeft gesproken.
Het wondertje staat opgetekend in het verpleegverslag dat Hilde die avond schreef, en ligt nu vast al weer meer dan 25 jaar jaren te stoffen in het medisch archief van de verpleeginrichting. Net zo anoniem en stil als Mevrouw Nastasia. In al haar stilte heeft ze een oorverdovende indruk achtergelaten.