Een zorgvuldig geregisseerd VVD-toneelstukje
Een zeer zorgvuldig geregisseerd toneelstukje. Dat is wat de VVD ons de afgelopen weken volgens mij heeft voorgeschoteld. Even one level up denken. Verdonk als de troublemaker, waarop Rutte als susser kan optreden om zo zijn imago als stabiele partijleider neer te kunnen zetten, en af te rekenen met het linkse sausje dat de laatste tijd over hem was gegoten. De sussende en manende Rutte, die hebben we de afgelopen weken een paar keer mogen zien. Heel weloverwogen op het juiste moment. Met Verdonk in de uiteindelijke slachtofferrol, met als beloning een stevige tweede positie naast Rutte als partijleider. Een slim scenario, al kleefde daar nog wel een risicootje aan. Kom ik zo op terug.
Een zorgvuldig geregisseerd toneelstukje, waarvan beide deelnemers de afloop al wel wisten. Hoe kan het anders dat Verdonk en Rutte na een wekenlange regelrechte oorlog direct na de uitslag de handjes ineen sloegen en onomwonden verklaarden dat zij samen de VVD gaan runnen? Iets wat Rutte vanavond tijdens een interview op de achterbank zijner dienstauto (neem ik aan) nog een paar keer nadrukkelijk herhaalde. Iets te nadrukkelijk, naar mijn idee.
Het enige risico dat men liep was dat de partij-achterban Verdonk in het zadel zou helpen, en daar zag het zelfs ook eventjes naar uit. Want terwjl iedereen moord en brand schreeuwde over de Ali-affaire kon je in de achterban horen dat Fortuyn weer was opgestaan. En wat dat voor effecten heeft weten we nog maar al te goed: hele hordes die er achteraan hollen.
De ster van Verdonk steeg plots iets te snel. Totdat ineens de kudde partijprominenten waar het maar kon om het hardst begon te roepen, dat zij hun steun aan Verdonk introkken. Een staaltje collectief collega-kraken dat nog niet eerder in VVD-gelederen kon worden waargenomen. Wel heel opvallend dus. Neelie Smit-Kroes begon ermee (dat kon zij veilig en neutraal doen vanaf haar Europese stoeltje zonder direct chaos in de VVD-gelederen te veroorzaken, en zal daarom ook vast een verzoekje hebben gekregen om de aftrap te geven), en de rest der prominente partijleden volgde al snel. De ene openlijk, de andere in bedekte termen maar daarom niet minder duidelijk.
Omdat de achterbanmeute dit signaal uiteindelijk wel moest begrijpen -een ineenstortende of gespleten VVD diende te worden voorkomen- stapten de nodige Verdonkers over naar het Rutte-kamp, of hakten twijfelaars de knoop door ten gunste van Rutte. Onder het motto “Alles voor de VVD”. Zo, dat noodscenario bleek ook prima te werken.
Wat me verder tot de toneelstukconclusie brengt is de reactie van Wiegel, vanavond op TV om commentaar gevraagd. De laatste tijd was hij wel erg opvallend stil daar in Friesland. Niks voor Wiegel. En zie: de strijd was nog niet gestreden, of daar hadden we Hans alweer. Beetje op de olijke toer koketterend met de camera en flauwekullend met de geluidsman, waarmee hij op listige wijze de aandacht wist weg te buigen van die ene prangende vraag die de betrokken TV-journalist natuurlijk wel had moeten stellen: is dit alles doorgestoken kaart?
Maar goed. Wiegel deed alsof het hele gedoe hem amper interesseerde (bekend afleidingsgedrag voor iemand die een slimme truuk te verbergen heeft, vraag maar na bij gedragsdeskundigen). Hij verklaarde bijna nonchalant dat hij gisteren om half acht even de TV had aangezet om de uitslag te zien, en daarna direct weer op de uitknop had gedrukt om gezellig een vorkje prei te prikken. Natuurlijk, want hij kende de afloop al. Niet wie er zou winnen (dat heeft zelfs Wiegel niet in de hand, dus die check moest hij nog wel even doen), maar wel wat er daarna zou gebeuren. Hoezo? Omdat het me niks zou verbazen wanneer Wiegel mede achter de regie van dit toneelstukje heeft gezeten. Deze oude VVD’er, normaal gesproken niet te beroerd om in roerige tijden direct voor een TV-camera te gaan staan, was me te oorverdovend afwezig de afgelopen weken.
Ik schreef hier eerder dat een slimme campagestrateeg in het Rutte-kamp achter het hele gedoe zou zitten. Met als doel: Verdonk in de ballenbak. Ik vrees dat ik er met die conclusie naast zat, en dat het nog veel verdergaand is geweest. We zullen misschien ooit wel eens te horen krijgen dat niet alleen politici aan achterkamertjesgesmiespel doen, maar campagneleiders ook. Als dit allemaal blijkt te kloppen neem ik mijn imaginaire petje af voor beide campangeleiders. Met een klein ingecalculeerd risico hebben zij weten te bereiken, dat de VVD weer voluit op de kaart is gezet. Neveneffect: Wouter Bos glijdt af naar de verdediging, wegroetsjend vanaf poll position. Volgens mij hebben zelfs beide VVD-campagestrategen dit bij-effect niet voorzien. Ekstra gratis winstpunt.
