PBDoetMee

Soms een beetje nadenken kan bepaald geen kwaad…

Het lijkt de laatste dagen (of beter gezegd nachten) wel alsof er een kleine familie-invasie aan de gang is. Eerst die twee glasheldere dromen over MevrouwPB. En vannacht eentje over OmaPB, de moeder van mijn vader (over wie ik ook al zo’n droom had, een flinke tijd geleden alweer). OmaPB komt plotsklaps de woonkamer binnen. “Dag jungske”. Ik krijg een dikke zoen, zoals ze dat vroeger ook altijd deed. Vroeger… OmaPB is al meer dan 25 jaar geleden overleden.

“Dag oma, hoe is het ermee?”, zeg ik. “Goed heur”, zegt ze in plat Apeldoorns. Daar heeft ze haar hele leven gewoond. “Ie hebt toch mien papier’n? Ik zoek mien testament en zo”, zegt ze. “Ja hoor, die heb ik”, is mijn antwoord. Ik pak een stapel plastic mapjes en haal het mapje met de gevraagde papieren tevoorschijn. OmaPB pakt het aan. “Dank je jungske, die heb ik neudig. En nu moet ik weer goan”. Ze kijkt me even indringend aan met dat lieve, open gezicht dat ik me nog zo goed kan herinneren. Dan geeft ze me nog een dikke pakker en is net zo snel weer verdwenen als ze kwam…

Droom. Mijn iPhone rinkelt. MevrouwPB aan de lijn. Ze klinkt wat bozig. “Hé, hoe kan dat nou, ik kan niks meer. Geen geld pinnen, ben mijn ID-kaart kwijt… daar baal ik van!” Haar intonatie is precies zoals-ie altijd was. Ik zeg: “Da’s nogal logisch want je bent er niet meer. Ja, voor mij wel, maar formeel gezien niet meer. Dus kun je ook niet meer pinnen. En je ID-kaart zit veilig en wel in mijn boekje”. Het is even stil. Dan zegt ze:” O ja, natuurlijk, da’s nogal logisch. Nou, OK dan. Doei!” De verbinding is weer verbroken.

Ik word wakker, heb de droom meteen haarscherp voor ogen net als vorige week, en moet glimlachen. Ze zeggen wel eens dat een overledene eerst pakweg een jaar nodig heeft om daarboven -wat dat dan ook wezen moge- in evenwicht te komen, om daarna actief contact te gaan zoeken met de dierbaren hier beneden. MevrouwPB is nu alweer meer dan een jaar geleden overleden. Het lijkt -met die haarscherpe dromen van de afgelopen dagen- alsof het inderdaad zo gebeurt…

Vannacht stond ze ineens voor me. Levendig. Haarscherp. In een nieuwe outfit, die ze pakweg twintig jaar geleden had gekocht en heel vaak droeg. Ze had gevoel voor mode en kleedde zich altijd met veel smaak. Een plaatje om te zien. “Zie ik er leuk uit?”, vroeg ze, terwijl ze me guitig aankeek zoals ze dat zo vaak kon doen. En waardoor ik altijd ter plekke smolt. “Ja scheet, je ziet er lekker uit”, zei ik. Ze glimlachte, draaide wat heen en weer, en keek me aan met die mooie, donkere ogen. En weer smolt ik ter plekke. Toen werd ik wakker. Vandaag zou MevrouwPB 56 jaar zijn geworden…

Ik zeg het maar meteen: Yvonne Habets, eind vorige week veel te jong overleden aan de gevolgen van kanker, heb ik nooit in levende lijve ontmoet. De kans daarop was sowieso erg klein, want ze was altijd onderweg naar gebieden waar het rommelde. Om televisie te maken. En toch had ik een stil gesprek met haar. Vannacht. In een droom. Hoe dat komt, geen flauw idee. Ik ken Habets alleen van de TV. Van haar soms zeer indringende en vaak gedurfde nieuws- en achtergrondreportages. Ik keek er altijd met een bepaalde bewondering naar, en hoopte dat ik ergens -zeker in het begin van mijn journalistieke bestaan- de kans zou krijgen een soortgelijk niveau neer te zetten. Habets was een van mijn voorbeelden in hoe je journalistiek moet bedrijven. Met de poten in de klei. Al was datgene, wat ik ooit zou neerzetten, maar een kwart van wat Habets presteerde, daar zou ik al tevreden mee zijn.
Het is er nooit echt van gekomen. Geen unieke binnenkijk in een bezette ambassade, geen onverwachte ontmoeting met guerilla’s ergens in een drijfnat oerwoud. Wel een paar andere nieuwswaardige onthullingen, rellen en interviews waar ik u hier verder niet mee zal vermoeien omdat ik er niet mee te koop wil lopen.

Vannacht ontmoette ik haar. In een steriel ingericht wit kamertje, met even steriel jaren ’70-meubilair. Yvonne zit op een halfhoge kitscherige houten barkruk. Ik zit op een formica stoeltje achter een formica tafeltje. U kent ze wel: opstaande zwarte plastig rand, waar altijd na verloop van tijd stukjes vanaf braken, en die na een jaar of wat per definitie loslieten. Waarna het armetierig geperste spaanplaat, waaruit het tafelblad grotendeels bestond, genadeloos tevoorschijn rafelde. En natuurlijk dat foeilelijke willekeurig patroon van witte en lichtgrijze vlekjes in het tafelblad.

Op het tafeltje ligt een stapel oude papieren en bruine dossiermappen, duidelijk aangetast door lange bewaartijden in een archief. De randen verpulverd. Een muffe lucht. Yvonne, gehuld in een modieus geel truitje, kijkt me strak aan. Ze zegt niets, maar wijst voortdurend indringend op de stapel. Ik moet er iets mee, maar heb geen idee wat. Dat probeer ik haar duidelijk te maken en hef mijn handen gespreid in een “ik begrijp je niet”-gebaar. Yvonne duidt andermaal op de stapel, nu heftig wijzend. Ik pak een deel van de stapel op en blader er doorheen. Het zijn oude officiele stukken, getikt met een oude typemachine. De regels lopen niet mooi recht, maar dansen enigszins per letter. Er zitten ook handgeschreven documenten bij, met namen en handtekeningen onderaan.

Geen idee waar deze stukken over gaan. Ik zie tekst maar kan het niet lezen. De letters wijken weg zodra ik erop focus. Ik kijk weer naar Yvonne. Ze zegt nog steeds niets, wijst voor de derde maal naar de stapel, staat dan op, en verdwijnt door een deur naast haar die ik niet eerder had opgemerkt. Ik kijk andermaal in de stapel, en dan gaat de wekker. Weg droom.

Elk mens heeft zo van die dromen die helder blijven hangen. Naar de betekenis ervan kun je alleen maar gissen. Heeft Habets nou echt contact met me proberen te zoeken? Misschien om een klus af te maken, waar zij helaas niet meer aan toe is gekomen? Ik zou niet weten waarom ze daarvoor bij mij zou moeten aankloppen. Ik mag journalistiek gezien dan wel wat aardige dingen hebben gepresteerd, maar kan nog voor geen honderd meter in haar schaduw staan. Dus waarom zou ze mij erbij slepen?
Geen idee nu, en waarschijnlijk nooit. Totdat ik misschien ooit tegen zo’n mysterieuze stapel oude dossiers en papieren aanloop. Op dat moment zal ik haar danken voor de hint, en net zo lang door die stapel graven totdat ik doorheb waarom die stapel op mijn weg is beland. Die belofte maak ik hier plechtig. Dat ben ik aan dit merkwaardige stille gesprek en het fantastische werk, dat Yvonne Habets tijdens haar dubbele leven heeft neergezet, verschuldigd.

Vannacht stond ineens mijn vader voor me. Hij overleed 7 jaar geleden, maar kwam vannacht via de gang onze woonkamer weer binnen. In de beige parka regenjas die hij altijd droeg. Met hoedje. Een beetje gebogen lopend, zoals hij altijd deed. Ik keek hem aan, omhelsde hem, klopte hem zachtjes op zijn rug, en zei: “Ik ben blij dat je er weer bent”. Toen werd ik wakker.